18 Mart 2012 Pazar

Terapötik Egzersizler

HAREKETLİLİĞİ SAĞLAMAYA YÖNELİK TERAPÖTİK EGZERSİZLER
EHA EGZERSİZLERİ:
Bağ dokusu değişikliklerinin oluşmaması için eklemin hareket açıklığı boyunca günde 5-10 defa yavaş ve kontrollü bir şekilde hareket ettirilmesi yeterlidir.
EHA egzersizleri aktif, pasif veya aktif yardımlı yapılabilir.
Pasif EHA kas atrofisini engellemez, kas kuvveti ve dayanıklılığında artış sağlamaz. Genellikle hareket venöz ve lenfatik dönüşe yardımcı olmak için distalden proksimale doğru yapılmalıdır. Ancak nörolojik hastalarda klasik iyileşme paterni doğrultusunda yani, proksimalden distale doğru hareket yaptırılır. Pasif hareket yumuşak ve ritmik olmalı, ekleme fazla itme ve çekme uygulanmamalıdır.

Aktif ve pasif EHA egzersizleri kontraendikasyonları:
1-Tendon, ligaman veya kas yırtığının erken dönemi
2-İyileşmemiş kırık
3-Tendon, ligaman, sinir, kas, kapsül veya cildin cerrahi onarımından hemen sonra
4-Derin ven trombozu
5-Bazı görüşlere göre aktif heterotopik ossifikasyon varlığı. Bazı çalışmalar ise yumuşak EHA egzersizleri ve germenin HO'yu arttırmadığını göstermiştir.
Aktif egzerisiz için kontraendikasyonlar:
1-Kardiyovasküler instabilite, miyokard enfarktüsünün hemen sonrası
2-Şiddetli ağrı varlığı

EHA'NIN ARTTIRILMASI – GERME EGZERSİZLERİ
Eklem hareketlerinde kısıtlılık geliştiği zaman EHA'yı arttırmak için germe/esneklik egzersizlerinin tedaviye eklenmesi gerekir.
Germe pasif ya da aktif olarak uygulanabilir.
Yavaş, uzun süreli germe tercih edilir.

Pasif germe: Germe 30-60 saniye kadar uygulandığında germe refleksinin kas gerilimi üzerindeki etkisi ortadan kalkar ve GTO'dan kalkan uyarılar daha baskın çıkarak kasta gevşemeye yol açar.

Aktif germe: Resiprokal inhibisyon ve germe reflekslerinden yararlanılarak kas inhibisyonunun sağlanması proprioseptif nöromüsküler fasilitasyon (PNF) olarak adlandırılan bir nörofizyolojik tekniktir ve özellikle kas kökenli kontraktürlerin tedavisinde kullanılabilir.

Germe egzerisizlerinin yanı sıra kısıtlılığın olduğu ekleme ağırlıkla traksiyon, makara ve splintlerin kullanımı ile uzun süreli germe uygulanabilir.

Eklem distaline uygulanan ağırlıkla birlikte yapılan salınım hareketi eklemdeki dokularda gerilmeye yol açacaktır.

Germe egzersizleri öncesinde genel ısınma egzersizleri, gevşeme yöntemleri, ağrıya yönelik elektroterapi (TENS, diadinamik akım vs.), sıcak, hidroterapi, spastisite veya tetik nokta varlığında soğuk, antispastik ilaç uygulamaları germenin etkinliğini arttırır.

Germe öncesi sıcak uygulamanın viskoelastik özelliği arttırması ile daha iyi sonuç elde edilebilir.

KAS KUVVETİNİ ARTTIRAN EGZERSİZLER
Kas kuvvetlendirme çalışmaları ile eş zamanlı diyet ve vitamin desteği kullanımı konusunda yapılan bir sistematik analizde sadece kreatin ve hidroksimetilbutirat kullanımının kas kütlesini ve kuvvetini arttırmada olumlu etkisi olabileceği görülmüştür.

İZOMETRİK DİRENÇLİ EGZERSİZLER
İzometrik egzersiz, eklem hareketi olmaksızın kas kasılmasının olduğu statik egzersizdir.
Kuvvet artışının sağlanabilmesi için her bir kasılmanın en az 5-6 saniye sürmesi gerekmektedir.

Direnç uygulanmaksızın yapılan izometrik egzersizler de rehabilitasyon programlarında yer almaktadır. Bu egzersizler sıklıkla kuadriseps, gluteal, bel, hamstring grubu kaslarda uygulanmaktadır. Amaç kas liflerinde mobilizasyonu sağlamak, spazmı ve ağrıyı azaltmaktır, kuvvet artışına yol açmaz.

İzometrik egzersiz sırasında periferik direnç artışı olmaksızın kalp hızı artışı ile kan basıncında belirgin yükselme görülür. Bu nedenle özellikle kardiyovasküler sorunu olanlarda dikkatli olunmalıdır.

İZOTONİK EGZERSİZ
EHA içinde kas uzarken veya kısalırken direnç uygulanarak yapılan egzersizdir.
Serbest ağırlıklarla veya egzersiz cihazları ile sabit direnç uygulanabilir.
İyi sonuçların alınması için her kas grubunun haftada en az 3 gün çalıştırılması önerilir.

İZOKİNETİK GÜÇLENDİRME
Kas kasılma hızının mekanik bir cihazla kontrol edildiği bir tür dinamik egzersizdir.
Sabit bir açısal hızda hareket ve değişken direnç söz konusudur.

DİRENÇLİ EGZERSİZLER SIRASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DURUMLAR
En çok izometrik egzersiz veya yüksek dirence karşı yapılan egzersizlerde olmak üzere valsalva manevrası görülebilir. Valsalvayı önlemek için dirence karşı kas kasılması sırasında nefes verme, sayı sayma, gevşeme sırasında ise nefes alma önerilmelidir.
Kas yorgunluğu
Aşırı yüklenme: Özellikle alt motor nöron hastalığı gibi nöromusküler hastalığı olan kişilerde sık karşılaşılan bir durumdur. Denerve kasta yüklenme ile aşırı bir protein yıkımı olduğu düşünülmektedir.
Osteoporoz: Osteoporoz varlığında dirençli egzersiz sırasında kırık olmamasına dikkat edilmelidir.
Kas hassasiyeti

DAYANIKLILIĞI ARTTIRAN EGZERSİZLER

PROPRİOSEPTİF NÖROMUSKULER FASİLİTASYON

PNF tekniğinin temel hedefi ayrı ayrı kas gruplarını kuvvetlendiren klasik yaklaşımlar yerine fonksiyonel önemi daha fazla olan hareket paternlerinin ortaya çıkarılmasının kolaylaştırılmasıdır.

Bir kasın kasılmasını fasilite etmek için proprioseptörlerin, özelikle kas iğciklerinin anahtar rolü anlaşılmıştır. Germe ile kas iğciklerinin aktivitesi uyarılarak çeşitli hareket paternlerinde kas kasılması sağlanabilir.

Her bir hareketin başlangıç pozisyonu kasın gerildiği, boyunun uzadığı pozisyondur ve hareket boyunca bu germe uyarısı devam ettirilir.

DENGE VE KOORDİNASYON EGZERSİZLERİ

Denge egzersizleri, statik pozisyonlardan başlayarak hareketin gelişim kalıbını izleyerek yaptırılır. Örneğin yüzükoyun pozisyonundan, dizüstü, dönme, oturma ve ayakta durmaya geçilir. Bu aşamaların her birinde hastanın doğru pozisyonu algılamasına ve dengenin tekrar tekrar bozulup düzeltilmesine çalışılır.

Denge sorununu yaratan sadece kas zayıflığı ise kısa sürede kas kuvvetinin artışı ile düzelme sağlanır. Ancak nörolojik bozukluk söz konusu ise periferik girdilerin etkilenmesi nedeni ile daha yavaş gelişme kaydedilir. Bu durumda ayna kullanımı, sözel uyarı, biofeedback gibi yardımcı yöntemler mutlaka kullanılmalıdır.

Statik denge sağlandıktan sonra dinamik denge üzerinde durulur. Ayakta ağırlık aktarımı egzersizleri, elde ağırlık taşınması gibi duyusal girdileri arttıran yöntemler kullanılır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder