29 Nisan 2012 Pazar

Omurilik Yaralanmaları - Epidemiyoloji

  • Birleşik Devletler'de insidans: Bir yıl içinde milyon nüfus için 40 yeni yaralanma görülür. Bu da her sene 12.000 yeni vaka olduğu anlamına gelir.
  • Prevalans: Yaklaşık 273.000 olgu.
  • Cinsiyet: Erkek kadın oranı yaklaşık 4:1.
  • Yaralanma sırasındaki ortalama yaş: 42,6 yaş.
    • Eğilimler: Etkilenen kadın sayısında ve ortalama yaşta hafif artış izlenmektedir.
    • Omurilik yaralanmaları (SCI) en sık 16-30 yaş grubu kişilerde gerçekleşir.
    • 15 yaş ve altındaki çocuklar tüm SCI'ların sadece %4,5'ini oluşturur.
    • 60 yaştan yaşlı kişiler SCI vakalarının %11'ini oluşturur.
  • Etiyoloji
    • %36,5 motorlu araç kazaları.
    • %28,5 düşmeler.
    • %14 şiddet (en sık olarak ateşli silah yaralanması).
    • %9 spor (en sık olarak dalış).
    • Eğilimler: Şiddete bağlı SCI azalırken düşme ilişkili SCI artmaktadır.
    • Düşmeler yaşlılıkta SCI'nin en sık nedenidir, motorlu araç kazaları ikinci sık nedendir.
  • En sık yaralanma zamanı
    • Yaz mevsimi (en yüksek insidans Temmuz)
    • Haftasonları (Cumartesi > Pazar)
    • Gece saatleri
  • Yaralanma tipi: Son 20 yılda inkomplet tetrapleji vakaları artmış; buna karşın komplet parapleji ve komplet tetrapleji azalmıştır.
    • C5 toplamda en sık görülen yaralanma seviyesidir.
    • T12 paraplejide en sık görülen yaralanma düzeyidir.
    • %40,6 inkomplet tetrapleji
    • %18,7 inkomplet parapleji
    • %18,0 komplet tetrapleji
    • %11,6 komplet parapleji
  • Sosyal ve mesleki demografi
    • Travmatik SCI hastalarının çoğunluğu bekardır (%51,6) (ör: hiç evlenmemiş, ayrılmış, boşanmış).
    • Evliliğin devam etme ihtimali yaralanmamış populasyona kıyasla daha düşüktür.
    • SCI sonrası evlenme olasılığı düşmektedir.
    • Yaralanma sonrası evliliklerin yaralanma öncesi evliliklere göre dayanması daha olasıdır.
    • Yaralanma sonrası işe dönüş: 1. yılda %11,8'i istihdam edilmiş. Yaralanma sonrası 20. yılda %35'i çalışıyor.
    • Yaralanma seviyesi yükseldikçe ve ağırlığı arttıkça işe dönme oranı azalmaktadır.
    • İşe dönüşün diğer belirteçleri daha genç yaş, erkek cinsiyet, beyaz ırk, evli olmak, daha çok eğitim almış olmak, araba kullanabilmek.
  • Hayat beklentisi
    • Mortalite oranları yaralanmadan sonraki ilk yıl, takip eden yıllardan fazladır.
    • Toplam yaşam beklentisi 50 yıl önceye göre iyileşme gösterse de hala normalin altındadır.
    • Son dekatlarda yaralanma sonrası ilk yıl mortalitesinde azalma, diğer yılların mortalitesindeki azalmadan daha belirgindir.
    • Yaralanma sonrası mortalitenin belirteçleri:
      • Erkek cinsiyet
      • İleri yaş
      • Ventilatör bağımlı
      • Şiddet eylemi sonucu yaralanmış
      • Yüksek yaralanma düzeyi (özellikle C4 ve üzeri)
      • Nörolojik olarak komplet yaralanma
      • Toplum entegrasyonunun kötü olması
      • Ekonomik durum göstergelerinin kötü olması
      • Sağlık sigortasının niteliği
    • Komplet ve inkomplet yaralanma arasındaki ayrımlar yüksek seviye yaralanmalarda daha önemlidir.
  • Ölüm nedenleri
    • Kronik SCI'de solunumsal bozukluklar ölümün başta gelen nedenidir; pnömoni en sık sebeptir.
    • Kalp hastalıkları ikinci sıklıkta gelir. Bunu septisemi (genelde basınç ülserleri, idrar yolu veya solunum yolu ile ilişkili) ve kanser takip eder.
    • Genitoüriner hastalıklar (ör: böbrek yetmezliği) 30-40 yıl önce ölümün başta gelen nedeniydi, fakat dramatik düşüş yaşanmıştır. Sebebi ürolojik yönetimdeki ilerlemelerdir.
    • 25 yaşın altındaki SCI hastalarında intihar ikinci sıklıktaki ölüm nedenidir. İntihar parapleji hastalarında tetraplejilere göre daha sıktır.
Kaynak:

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder