1 Nisan 2012 Pazar

Ultrason

Derinin 1 cm den daha derinini etkin olarak ısıtabilen yöntemler derin ısıtıcı adını alırlar.
En sık kullanılan derin ısıtıcılar ultrason, kısadalga ve mikrodalgadır.
ULTRASON
İnsan kulağı 50-20000 frekans aralığında sesleri duyar. Tedavi amacıyla kullanılan frekanslar 800.000-3.000.000 arasıdır.
Ultrasonla aktarılan enerjiyi 3 özellik belirler.
1- Frekans
2- Doz (İntensite)
3- Akustik empedans (dokunun ses dalgalarına direnci) Katı bir ortam olan jeneratör havaya nazaran suda daha çok enerji verir. Bu enerji ısı artışına yol açar. Ultrasonun istenmeyen bir etkisi canlı dokuda erimiş haldeki gazların serbestleşmesine ve kavitasyonlara yol açabilmesidir.
Ultrason intensitesi dalgalar dokunun derinine ilerledikçe azalır.
US DALGALARININ ELDE EDİLİŞİ
Piezoelektrik kristaller ultrason üretirler.
US cihazları 0,8-3 Mhertz yüksek frekanslı alternatif akım veren bir jeneratör ile bu akımı ses dalgalarına çeviren US başlığından meydana gelir. Başlık içindeki piezoelektrik kristal elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirir. En uygun kristal kuvartzdır. Baryum titonat ve lityum sülfat daha ucuzdur, daha sık kullanılır. Başlık yüzeyi 7-13 cm2 dir.
Frekans penetrasyon derinliğini belirler. 1MHz, 3,3 MHz'den yaklaşık 3 kat derine etki eder.
Ultrason frekansları: 1 MHz ve 3 MHz
Aynı intensitede 1 MHz ve 3 MHz ultrasonun ısı dağılımı
US NİN FİZYOLOJİK ETKİLERİ
Termal ve termal olmayan etkileri vardır.
Termal yani ısı ile ilgili etkiler iki şekilde oluşur. Birincisi kapsam ısınmasıdır. Dokunun akustik empedansı ile ilgilidir. Sinir, kemik ve tendonlar en çok, yağ dokusu en az ısınır. Yapısal ısınmada ise akustik özellikleri farklı komşu dokuların birleşme yerinde yansıma ile ısı artışı olur.
Periferik sinirlerde ileti hızını değiştirip geçici blok yapabilir. C lifleri en hassas.
US sempatik sinirleri önce uyarır, sonra felç eder. Periferik vasküler hastalıklarda yüksek doz ultrason uygulanabilir. Çok yüksek doz US patolojik kırık yapabilir. Terapötik dozlarda yan etkiye rastlanmamıştır.
Termal olmayan etkileri: Membranlarda difüzyon hızlanır. Kavitasyona yol açar.
KD ve MD ye göre US daha etkili bir derin ısıtıcıdır.
KD nin kalça eklemi içinde terapötik bir ısı oluşturabilmesi için deride birinci derece yanık oluşmalı.
Metal implantlarda US sonucu zararlı bir ısınma tespit edilmemiş, hatta daha az ısındığı görülmüş.
Klinikte kullanılan US 0,8-3 MHz, tedavi dozu ortalama 1,5w/cm2, maksimum 3w/cm2 olabilir.
US probu ile cilt arasında hava kalmamalıdır. Bu amaçla jel ya da su kullanılabilir. Başlık sirküler ya da ileri geri hareketlerle gezdirilir. Su kullanılıyorsa ciltten 1-2 cm uzakta tutulur. El, ayak, dirsek ya da dokunmakla çok ağrılı bölgeler için suda US tercih edilir. Topraklama ihmal edilmemelidir.
İdeal olarak günde bir seans uygulanır. Bir seans 5-15 dakika arası sürer.
US uygulayarak bazı ilaçları cilt yoluyla vücuda sokmaya fonoforezis denir. Lidokain, hidrokortizon kremleri, salisilat bu şekilde kullanılabilir. Su alında uygulanamaz. Akut durumda öncesinde 3-15 dk soğuk uygulanırsa daha iyi sonuç elde edilir. Kronik durumlarda ise öncesinde sıcak uygulanması faydalıdır.
US NUN TEDAVİSİNDE KULLANILDIĞI HASTALIKLAR
1- Eklem dışı romatizmalar: Bursit, periartrit, fibrozit, tenosinovit, miyozit
2- Eklem hastalıkları: RA, AS, osteoartrozlar, disk hernileri
3- Periferik sinir hastalıkları: Nöralji, kozalji, radikülit, fantom ağrılar
4- Post travmatik lezyonlar: Skatris dokunun, keloidlerin giderilmesinde
5- Periferik vasküler hastalıklarda: Raynaud, Buerguer, anjiospazm
6- İç organ hastalıklarında: Kronik prostatit, peptik ülser
US TEDAVİSİNİN SAKINCALI OLDUĞU DURUMLAR
1- İçi su dolu boşluklara
2- Periferik vasküler yetersizliklerde iskemik, duyarlılığı kaybolmuş alanlara
3- Dekompanse kalp yetmezliğinde
4- Kanser ve prekanseröz lezyonlarda
5- Tüberkülozda
6- Laminektomi sonrası medulla spinalis veya kauda equina üzerine
7- Büyüme gelişme çağında epifizler üzerine
8- Akut enfeksiyonlarda
9- Hemorajik diatezlerde

1 yorum:

  1. Düşük frekanslı akımlar neden daha iyi penetre olurlar ? Cevaplarsanız çok sevinirim, iyi günler

    YanıtlaSil