10 Mayıs 2012 Perşembe

Transkutanöz Elektriksel Sinir Stimülasyonu (TENS)

Ağrı, spinal kordun dorsal kolon seviyesinde, santral ve periferal etkiler altında bulunan, kapı kontrol sisteminin açık ya da kapalı olmasıyla modüle edilmektedir. TENS ilk olarak 1974 yılında, dorsal kolon stimülasyonu için cerrahi adayı olan hastalarda cilt üzerinden uygulanan stimülasyonun etkinliğinin görülmesi ile kullanıma girmiştir.
TENS akımının cilt altındaki sinir liflerinde depolarizasyon etkisi
TENS’in prensibi, yüzeyel elektrodlar aracılığı ile deriye uygulanan kesikli elektrikli akımlar olarak özetlenebilir. Sinirlerde depolarizasyona yol açar. Tedavide amaç ağrının azaltılmasıdır. Semptomatik tedavi sağlar, ağrının altında yeten neden araştırılmalıdır. Eğer amaç kas kontraksiyonu sağlamak ise kullanılan akım “nöromusküler elektrik stimülasyonu (NMES)” olarak adlandırılır.
TENS ile ilgili parametreler:
Asimetrik bifazik dalga
Dalga formu: Simetrik, asimetrik ya da dengeli bifazik olabilir.
Standart TENS cihazlarındaki değiştirilebilir parametreler
Atım süresi (pulse duration, PD): Mikrosaniye birimi kullanılır. Tek bir atımdaki bütün fazların başlangıç ve bitişi arasında geçen zamandır. TENS’de PD 50-400 mikrosaniye arasında değişmektedir.
Atım frekansı: Saniyede iletilen atımsayısıdır. Kesikli akım periyodu, atım süresi ile atımlar arası geçen zamanın (interpulse interval – IPI) toplamıdır. Örnek olarak PD: 200 mikrosaniye, IPI: 9800 mikrosaniye ise frekans 100 Hz’dir (1 saniye = 1000000 mikrosaniye). Atım frekansı TENS’lerde 1-200 Hz arasında değişmektedir.
Burst: Tanımlanmış bir frekansta iletilen sonlu atım serisini tanımlar.
Burst süresi (burst duration, BD): Bir burst’un başlangıcı ve sonu arasında geçen zaman dilimidir. İki burst arasında geçen zaman IBI (interburst interval) olarak adlandırılır.
Burst frekansı da Hertz olarak ifade edilir. BD: 50 milisaniye, IBI: 150 milisaniye ise frekans: 5 Hz’dir (1 saniye = 1000 milisaniye).
Çoğu TENS cihazında her burst 5-10 atım ve frekansı 1-10 Hz olmaktadır.
Akım şiddeti: TENS’de sıklıkla 0,1-120 mA arasındadır.
TENS tedavisinde kullanılan beş klasik modun özellikleri
TENS’in tedavi modları:
- Konvansiyonel TENS: Kısa süreli ve yüksek frekanslı, rahat tolere edilir.
- Akupuntur benzeri TENS
- Brief-Intense TENS
- Burst TENS: Düşük frekanslı atımların kesiklendirilmesi ile karakterizedir.
- Modülasyon TENS: Atım süresi, atım frekansı ve atım yüksekliği elektronik olarak ve rastgele ayarlanır.
TENS sonrası oluşan ağrı modülasyonu için açıklamalar:
- Kapı kontrol sistemi: Spinal kordun dorsal boynuzunda yerleşik bulunan inhibitör internöronların aktivitesi sorumlu tutulmaktadır.
- Opioid sistem: Supraspinal seviyede (kortikal ve subkortikal) işlev görmektedir ve inen endojen opioid sistem olarak tanımlanmaktadır.
- Endorfinler
- Plasebo etkisi: %30 ya da daha fazla oranda etkisi olabilir.
TENS tedavisinin endikasyonları: Hemen her türlü ağrılı durum (romatoid artrit, osteoartrit, dismenore, cerrahi sonrası ağrı, bel ağrısı...)
TENS tedavisinin kontraendikasyonları: Hamilelik döneminde alt abdominal ve pelvik bölge üzerine yapılacak uygulamalar, transservikal alan üzerine, kalbin yakınındaki torasik alanlar, pacemaker ve immplante edilmiş kardiyovertör defibrilatör kullanan hastalar, uygulama yüzeyinde duyusal kayıplar.
TENS uygulaması ile alakalı konular:
Elektrotların yerleştirileceği cilt alkol ve sabunla temizlenmelidir. Deri ile elektrot arasında elektriği ileten ara madde kullanılmalıdır.
Sık görülen endikasyonlar için elektrotların yerleşimi ile ilgili öneriler
Elektrotların yerleşimi: Üç farklı yöntem tanımlanmıştır. En sıklıkla önerilen ağrılı bölgenin tam üzerine yerleştirilmesidir. Dermatom bölgelerine göre ve akupunktur ya da trigger noktaları gibi özel noktalar üzerine yerleştirmeyi önerenler vardır. Bir yöntemin diğerine üstünlüğü kanıtlanmamıştır.
TENS modlarının birinin diğerine üstünlüğünü gösteren bir kanıt bulunmamaktadır.
Dozajın ayarlanması da deneme yanılma metodu ile olur. Dozaj 3 parametreye bağlıdır: Seçilen TENS modu, uygulamanın süresi, günlük uygulama frekansı.
Seans başına tedavi süresi 15dk ile 4 saat arasında değişebilir. Günlük seans sayısı 1 ile 6 arasında olabilir.
Örnek reçete:
1 TENS modları: Konvansiyonel (C), Akupunktur benzeri (A), Brief-Intense (BI), Burst (B), Modülasyon (M).
2 Atım süresi: µsaniye
3 Atım frekansı: Hz
4 Burst frekansı: bups
5 Akım şiddeti: mA
6 Kullanılan elektrot sistemi: Tekrar kulanılabilen (R), atılabilir ve steril olmayan (DNS), atılabilir ve steril olan (DS).
7 Elektrot yerleşimi: Ağrılı alan üzerine (OP), dermatomlar üzerine (OD), özel noktalara (OSP).
8 Seans başına düşen tedavi süresi: dakika
9 Günlük seans sayısı
TENS için reçete örneği (parametreler yukarıda tanımlanmıştır)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder