13 Haziran 2012 Çarşamba

Halluks Limitus ve Halluks Rijitus

ICD-10: M20.2 (Halluks rijitus)
Halluks limitus birinci metatarsofalangeal eklemin EHA'sının hafif veya orta derecede azalmasıdır. Halluks rijidus ise hareketin ciddi kısıtlanmasıdır.
solda başparmağın normal dorsofleksionu, ortada yürüme sırasındaki dorsofleksiyonu ve en sağda kısıtlı başparmak (halluks limitus)
Yürüme siklusu sırasında birinci metatarsofalangeal eklemde 60-75 derecelik dorsifleksiyon gereklidir. İlk 20 derecede, birinci metatarsofalangeal eklem ginglimoartrodial eklem gibi davranır. Topuk yükseldiğinde, zemin başparmağa dorsifleksiyon yaptıracak şekilde reaktif güç uygular ve birinci metatarsal baş plantar fleksiyon yapar. Sesamoid apparatus sınırlanmış ve immobil ise, eklemin dorsifleksiyonunda kısıtlanma olur. Sonunda, zaman içinde eklemde sıkışmanın neden olduğu artroz ve eklemin yeniden yapılanması ile sonuçlanan dejeneratif değişiklikler olur.
solda normal, sağda artritli başparmak eklemi
Birinci metatarsal eklemin hareket kısıtlılığından birçok neden sorumlu olabilir. Biyomekanik nedenler, birinci metatarsın ve proksimal falanksın uzun olması, dorsifleksiyonda metatars veya birinci parmağın hipermobilitesi olarak sayılabilir. Travma veya cerrahi (bunion cerrahisi) de hazırlayıcı bir neden olabilir. Birinci metatarsal kemiğin uzun olması yürümenin itme fazında aksaklığa neden olabilir. Bu durum uzun dönemde eklemde dejeneratif değişikliklere yol açar. Eklemin hipermobilitesi peroneus longusun zayıflığı ile ortaya çıkar. Peroneus longus birinci metatarsın tabanına ve ilk kuneiforma yapışır. Düzgün bir metatarsal fleksiyon olmaksızın, birinci metatarsın başı sesamoidlerle eklemleşmez ve eklemin azalmış hareketi nedeni ile metatars dorsifleksiyona gelir. Birinci metatarsalin konjenital elevasyonu itme ile birinci metatarsalde plantar fleksiyona izin vermez ve dejeneratif değişikliklere sebep olur.
Gut, romatoid artrit, psöriyatik artrit ve septik artrit gibi sistemik hastalıkların seyri sırasında ve travmaya ikincil, birinci metatarsofalangeal eklemde dejeneratif değişiklikler gelişebilir. Birinci metatars başının veya proksimal falanksın tabanının intraartiküler kırığı hastayı erken dejeneratif değişikliklere yatkın hale getirir. Birinci metatarsofalangeal eklemde hareket kısıtlılığı ve ağrı zaman içinde kademeli olarak oluşur. Hasta artan aktivite ile şiddetlenen ağrıdan yakınır. Tabanı daha esnek olan ayakkabılar eklemde artmış ağrıya neden olur. Başparmağın dorsifleksiyonunu, ayaklara yük bindiren aktiviteler ve çömelme ağrı uyandırır. Ağrı genelde eklemin dorsolateral yüzeyinin üstünde başlar. Radyolojik görüntülemede eklemin lateral yüzünde artmış kemiksel uzantının ince bir belirtisi olabilir. Eklemde şişlik ve dorsal kemik çıkıntısının üstünde küçük bir bursa olabilir. Lateral grafilerde birinci metatars başında osteofitler veya eklemde füzyon ile birlikte hipertrofi ve kareleşme gözlenir. Konservatif tedavinin amacı, ağrıyı azaltmak ve bu ağrıya neden olan bozulmuş güçleri nötralize etmektir. Antiinflamatuar ilaçlar ve soğuk uygulama erken dönemde semptomlarda geçici düzelme sağlayabilir. İrritasyon bölgesine kortizon enjeksiyonu da eklemde inflamasyonu geriletebilir. Aynı bölgeye bir yılda üçten fazla enjeksiyon yapılmamalıdır. Kişiye özel yapılan ortezler birinci metatarsofalangeal eklemi kontrol etmekte yararlıdır. Morton uzantısı süngerden yapılan uzun bir destektir ve birinci metatarsofalangeal eklem distalinde başparmağa doğru yerleştirilir. Sert tabanlı ayakkabılar ve en derin noktası birinci proksimal falanks çizgisinin distalinde olan eğimli tabana sahip ayakkabılar da ağrının azalmasında yardımcı olurlar. Konservatif tedavi başarısız olursa cerrahi tedavi tercih edilebilir. Cerrahinin amacı, sesamoid aparatusu mobilize edipeklemdeki gerginliği azaltmaktır. Bu, birinci metatarsın dekompresif osteotomisi gibi eklemi harap etmeye yönelik olmayan girişimlerde önemlidir.
Halluks rijidus birinci metatarsofalangeal eklemin ağrı ve sertliğidir. Direkt travma ya da tekrarlayıcı mikrotravmalar, aşırı pronasyon, uzun veya yüksek metatars, hipermobilite gibi anatomik nedenlerle oluşabilir. Semptomlar kıkırdağın aşınmasına, değişen eklem mekaniklerine ve osteofitlere bağlıdır. Çıkıntılı osteofitlerin üzerine ayakkabının yaptığı basınç ağrıyı arttırır. Ayakkabı ve ayakkabı içi modifikasyonlar faydalı olabilir. Geniş parmak kutulu, rocker barlı ve alçak topuklu ayakkabılar ile semptomlar rahatlatılabilir. Başparmağın aşırı dorsifleksiyonundan kaçınılması için aktivite modifikasyonları yapılmalıdır. Medikal tedaviye dirençli olgularda osteofitlerin çıkarılması, metatarsal osteotomi, artroplasti veya artrodez gibi cerrahi tekniklerden yararlanılır. Birinci metatarsofalangeal eklem, ayak bileği ve midtarsal eklemlerin osteoartriti, steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar, ortezler ve parafin banyosu, ultrason gibi fizik tedavi modalitelerine sıklıkla iyi cevap verir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder