10 Haziran 2012 Pazar

Plantar Fasiitis

ICD-10: M72.2
Plantar fasya medial kalkaneal tuberesitastan başlayarak metatars kemiklerinin başlarına ayrı ayrı yapışan çok katlı fibröz bir aponörozdur.
Plantar fasiit, fasyanın özellikle kalkaneusa yapışma yerinde tekrarlayan mikrotravmalar sonucu oluşan bir aşırı kullanım yaralanmasıdır.
Sporcularda özellikle koşucularda antrenman programında yapılan değişiklikler sonucu görülür. Sporcu olmayan kişilerde ise uzun süreli sert zeminde yürüme, ayakta durma veya merdiven çıkma sonrasında görülür.
Risk faktörleri arasında pes planus, pes cavus ve ayakta bulunan arkların sert oluşu, aşırı pronasyon ve kötü ayakkabı sayılabilir. Ayak dorsofleksiyonu kısıtlı, kilolu ve topuk ağrısı olan hastalarda plantar fasiit özellikle düşünülmelidir.
Hastalar ayakların altında özellikle plantar fasyanın kalkaneusa yapıştığı yerde şiddetli ağrıdan yakınırlar. Ağrı genellikle ayakta dururken veya sabah uyandığında ilk adımlarda veya uzun süreli oturmayı takiben kalkıp adım atarken şiddetlidir. Antrenmanın başlangıcında şiddetli iken egzersiz yaptıkça ağrı azalır.
Muayenede bu bölgenin palpasyonuda ağrı vardır. Başparmak dorsofleksiyonu ağrılı olabilir. Ayırıcı tanı için, proksimal plantar fasya insersiyosunun palpasyonu, talokrural eklemin aktif ve pasif dorsofleksiyon açısı, tarsal tünel sendromu testi, windlass testi, longitudinal ark açısı ölçümü yapılmalıdır.
plantar fasiit egzersizleri
Tedavi: Tedavinin ilk aşaması aşil tendonu ve plantar fasya için basit germe egzersizleridir. Hasta aşil tendonunu yatakta yatarken büyük bir havlu ile gerer. Hasta, ayağını günde en az 10 kez dorsifleksiyona getirir ve 30 saniye boyunca bu gerginliği korur. Plantar fasyanın gerilmesi metatarsofalangeallerin tutularak parmakların dorsifleksiyonu ve ark bölgesinden fasiyanın gerilmesi ile yapılır. Gün içinde hasta bir duvara karşı eğik bir vaziyette duvarı iterek bu yapıyı gerebilir. Germe hareketleri dizler dik, topuklar yerde iken en az 30 sn boyunca yapılmalıdır. Hasta bir konserve kutusu veya golf topu üstünde ayak arkını yuvarlayabilir. Buz ve derin transvers friksiyon masajı veya tapotman da etkili olabilir.
plantar fasiit için gece ateli
Ayak ortezleri de tavsiye edilebilir. Gece splintleri posterior bacak kasları ve plantar fasyanın esnekliğinin devamının sağlanmasında etkili olabilir. Ağrı düzelmezse fizik tedavi, kortizon enjeksiyonları, ölçü alınarak yapılan ayak ortezleri ve destekleyici ayakkabılar tedavi seçeneği olarak hasta ile konuşulmalıdır. Fizik tedavide 2-4 hafta iyontoforez ile %0,4 asetik asit ya da %5 deksametazon uygulanması yararlı olabilir. Ayakkabılar, eklenen ortezler için yeterli derinliğe ve düzgün topuk ve medial desteğe sahip olmalıdır. Eğer kortizon enjeksiyonu gerekli ise en hasta nokta palpe edilip enjeksiyon medialden yapılmalıdır. Bir yıl içinde hasta aynı bölge için üçten fazla steroid enjeksiyonuna maruz kalmamalıdır. Aynı bölgeye yapılan çoklu enjeksiyonlar yumuşak dokularda zayıflamaya yol açabilir. Hasta için ağrılı olacağından plantar yüzden yapılacak enjeksiyondan kaçınılmalıdır.  Yeni bir tedavi yöntemi de ekstrakorporeal şok dalga tedavisidir. Cilt kesisi gerektirmeyen, lokal anestezi altında yapılan bir işlemdir. Etki mekanizması tam anlaşılamamıştır, bunula birlikte elektrohidrolik şok tedavisi kronik durumu akut duruma döndürür. Geleneksel veya endoskopik girişimleri istemeyen hastalar için bu düşük riskli alternatif göz önünde tutulabilir. Günümüzde bu tür bir işleme karar vermeden önce 6 aylık konservatif tedavi yapılması kabul edilmektedir.
Enjeksiyon: Diğer tedavi modaliteleri (aktif germe, NSAİİ, gece splinti, ayak ortezleri) başarısız olduktan sonra kullanılır. Kortikosteroid enjeksiyonu ağrının geçmesini sağlar ancak plantar fasya yırtığı ve yağ yastığı atrofisi riski taşır. Hasta etkilenen tarafı aşağıda kalacak şekilde lateral rekumbent pozisyonu verilir. Ayağın 
medal yüzünde kalkaneus distalindeki yumuşak doku palpe edilir, en fazla hassasiyet ya da şişlik olan noktaya uygulanır.

3 yorum:

  1. kortizonlu igne nekadar sure agriyi gecirir acaba? tsk.

    YanıtlaSil
  2. Hiç iğneyle ameliyatla uğraşmayın topuk dikeni terliği alın annemi 10 günde iyileştirdi.

    YanıtlaSil
  3. bende herhangi bir şişlik yok ödem ve kireçlenme var ilk ayak üstü bilekte ağrı acı başladı sonra ayağın altındaki boşluk ve bileğe yayıldı bu faysa yırtığımı acaba

    YanıtlaSil