3 Haziran 2012 Pazar

Total Kalça Artroplastileri Sonrası Rehabilitasyon

Total Kalça Artroplastileri Sonrası Rehabilitasyonun Hedefleri
  • Protezin dislokasyonuna karşı önlem almak.
  • Hastayı olduğunca erken mobilize etmek.
  • Uzun süreli  immobilizasyonun derin ven trombozu, pulmoner emboli, basınç yaraları ve pnömoni gibi komplikasyonlarına karşı önlem almak.
  • Hastanın yardımcı yürüme cihazları ile bağımsız transfer ve ambulasyonunu sağlamak.
  • İzin verilen eklem hareket açıklığı derecelerinde ağrısız kalça eklemi hareketi sağlamak.
  • Kalça çevresi kaslarını güçlendirmek.
Hastanın genel durumu izin verirse post-op ikinci gün, yatağının yanında ayakta durmaya başlaması sağlanmalıdır.
Opere ekstremite üzerine ne miktarda ağırlık vereceği protezin fiksasyon tipine (çimentolu-çimentosuz) ve cerrah tarafından hastaya getirilen özel kısıtlamalara bağlıdır.
Çimentolu total kalça protezleri ve çimentolu hemiartroplastilerde kontrendikasyon yoksa birinci günden itibaren tam ağırlıklı basma ve ambulasyon gerçekleştirilmelidir.
Çimentosuz protezlerde implantın ilk fiksasyonu "press fit" yani basınçla yerine oturma tarzındadır ve maksimum sağlamlık ancak implant içine yeterli kemik ilerlemesi oluştuktan sonra sağlanır.
6 haftanın sonunda yeterli sağlamlıkta bir fiksasyon olduğu düşünülmekle beraber maksimum stabilite  ancak 6 aydan sonra gerçekleşmektedir.
Bu nedenle çimentosuz protez operasyonlarından sonra genellikle önerilen ambulasyon şekli bir yürüteç yardımı ile ayağa hiç yük vermeden veya cerrah izin veriyorsa sadece parmak ucuna dokunarak yürümedir.
Opere ekstremiteye tam veya kısmi ağırlık vermesine izin verilen hastalarda en az iki ay süreyle yürümeye yardımcı bir cihaz kullanmaları önerilmektedir.
Genellikle ilk ay bir yürüteç veya çift koltuk değneğine gereksinim duyulurken, birinci aydan sonra tek koltuk değneği veya bastona geçilebilir.
Büyük kemik defekti olan veya implant stabilitesinin iyi olmadığı bilinen hastalarda baston kullanımı bazen ömür boyu gerekebilir.
Total Kalça Artroplastilerinde önlemler
  • Hastalar ilk birkaç ay boyunca tuvalette bir yükseltici kullanmalı
  • Alçak, yumuşak koltuk ve sandalyelere oturmamalı
  • Oturur pozisyondan ayağa kalkarken öne doğru eğilmemeli
  • Kalçadan 90°'den fazla eğilmemeli
  • Ayakta dururken ayakları aşırı derecede içe ve dışa döndürmemeli
  • Oturup kalkarken ameliyatlı bacak gövdenin önünde tutulmalı
  • Birinci ay boyunca uyku sırasında bacaklar arasına bir yastık konulmalı ve kalçanın aşırı adduksiyona gelmesi önlenmelidir.
Total Kalça Artroplastileri Sonrası Rehabilitasyon
  • 1-7 gün
    • İlk günden itibaren günde iki kez ayakta dik durma ve yatak kenarında oturma
    • İlk günden itibaren bir yürüteç yardımı ve fizyoterapist gözetiminde ambulasyon
  • Çimentolu total kalça artroplastisi:
    • 6 hafta boyunca yürüteç kullanılarak tolere edilebilen ağırlıkla opere ekstremite üzerine ağırlık vererek yürüme gerçekleştirilir.
    • 6. aya kadar karşı ele alınan bir baston ile ambulasyon gerçekleştirilir.
  • Çimentosuz total kalça artroplastisi:
    • 6 hafta yürüteç kullanılarak ağırlık vermeden veya sadece parmak ucuna dokunarak yürüme eğitimine başlanır.
    • Takip eden 2-4 hafta boyunca yürüteç kullanmaya devam ederek ekstremiteye verilen ağırlık miktarı arttırılır.
    • Yürüteç ile emniyetli bir şekilde tam ağırlıklı basma sağlandıktan sonra 6. aya kadar karşı ele alınan bir baston ile ambulasyon gerçekleştirilir.
Egzersizler:
  • Ayak bileği pompalama
  • İzometrik kuadriseps egzersizleri
  • İzometrik gluteal egzersizler
  • İzometrik kalça abduksiyon ve adduksiyonu
  • Ayakta:
    • Her iki el ile destek alarak opere ekstremitenin gövdeyi yana eğmeden yana açılması ve tekrar diğer bacak yanına getirilmesi kalça aktif abduksiyon ve adduksiyonu.
  • Supin pozisyonda:
    • Kalça rotasyonu yaptırmadan yani ayak parmak uçları yukarı bakacak şekilde bacağın yana açılması ve yeniden kapatılması.
Abdüksiyon Egzersizleri
  • İzometrik
  • Supin pozisyonda bacağı yana açma-kapama
  • Ayakta bacağı yana açma-kapama (5-6. hafta)
  • Yan yatarken bacağı yukarı açma kapama (5-6. hafta)
  • Theraband egzersizleri ve yana basamak çıkma (5-6. hafta)
Germe:
  • Kalça fleksörleri
    • Supin pozisyonda (Thomas testi pozisyonu): Karşı ekstremite dizi fleksiyona getirilerek göğse yaslanır, opere ekstremitenin dizi ekstansiyon yönünde gerilir. Bu germe egzersizi günde 5-6 kez yapılmalı ve her seansta 5-6 kez tekrarlanmalıdır.
    • Ayakta: Her iki el yürüteçte sabitlenerek opere kalça ekstansiyona getirilir, bu sırada karşı ekstremitenin kalça eklemi ekstansiyon, dizi hafif fleksiyonda tutularak anterior kapsül üzerine germe uygulanır.
Transferler:
  • Yataktan sandalyeye:
    • Yatak veya sandalyeden kalkarken öne eğilmekten kaçınılmalı.
    • Ayağa kalkarken önce kalçalar öne doğru atılmalı.
    • Yatar pozisyondan oturur pozisyona geçerken bacak bacak üzerine atılmamalı.
  • Banyoda:
    • Tuvalet yükselticisi kullanılmalı.
    • İlk 8 hafta boyunca banyoya transferlerde ikinci bir kişinin yardım ve gözetiminden yararlanılmalı.
  • Abduksiyon yastığı:
    • 6 hafta boyunca uyurken veya yatar pozisyonda dinlenirken bacaklar arasına bir abduksiyon yastığı konulmalıdır.
Kondüsyon Bisikleti: (Sabit bisiklet)
  • Kardiyopulmoner yönden bir engeli bulunmayan ve obezite sorunu olmayan hastalar 4-7. günden itibaren sabit bisiklete bindirilebilir.
  • İlk haftalarda bisikletin selesi aşırı kalça fleksiyonundan kaçınmak için mümkün olduğunca yükseğe ayarlanmalıdır.
  • Egzersize geri pedal çevirme ile başlanmalıdır.
Sık Görülen Sorunlar
  • Trendelenburg yürüyüşü
  • Kalçada fleksiyon kontraktürü
Yürüyüş Bozuklukları
  • Opere tarafla uzun adım, karşı tarafla kısa adım
  • Basma fazı sonunda diz fleksiyonu ile beraber erken ve aşırı topuk kaldırışı
  • Basma fazının ortasında ve sonunda gövdenin öne eğilmesi
Merdiven
  • Çıkarken önce sağlam ekstremite, ardından opere ekstremite üst basamağa çıkmalı, daha sonra her iki koltuk değneği birden yukarı çıkarılmalıdır.
  • İnerken ise önce koltuk değnekleri alt basamağa indirilmeli, ardından opere daha sonra sağlam ekstremite alt basamağa indirilmelidir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder