2 Haziran 2012 Cumartesi

Walker / Yürüteç Kullanımı

yürüteç
Dengeyi arttırmak, alt ekstremite üzerine tam veya kısmi yük vermemek amacıyla kullanılır. Kullanım amacına göre modifiye edilebilir. (Katlanma mekanizması, el tutamakları, platform ekleri, tekerlekler, sepet, oturma yüzeyi, vs)
Bunların ayarlanabilen modelleri tercih edilmeli ve böylece vücudun öne eğilme ya da aşırı dik durma gibi yanlış bir konum alması engellenmelidir.
Yürüteç yürüme sırasında koltuk değneği ve bastona göre maksimum destek sağlar. Bu nedenle dengesi zayıf ve yavaş yürüyebilen hastalara değişik tip ve büyüklükte yürüteçler önermek gerekebilir.

Bunlar:
  • Üst ekstremiteleri zayıf olan hastalarda tekerlekli tip yürüteç,
  • Dirsek fleksör kontraktürü, el ve el bileğinde deformitesi olan hastalarda platform tip yürüteç,
  • Normal yürüme paternini sağlamak için resiprokal yürüteç,
  • Üst ekstremiteleri kuvvetli, dengesi ve seviyesi uygun genç paraplejiklerde merdiven çıkma aktivitesi için kullanılan yürüteçler,
  • Serebral palsi ve sipina bifidalı çocuklara, dengesi bozuk olan hastalara, el tutma yeri dirsek eklemini 200 fleksiyona getirecek şekilde ayarlanmış portatif paralel bar niteliğinde paralel yürüteç olabilir.

Yürüteç kullanma
yürüteç kullanma
Yürüteç kullanabilmek için yeni bir yürüyüş stiline adapte olmak gerekir. Doktor, yürütece yüklenme miktarı hakkında bilgi verir ve aynı zamanda ihtiyaca en uygun yürüteci seçmede de yardımcı olur. Bu konularda doktorun dediklerine aynen uyulmalıdır.
Doğru bir yürüteç kullanımı için,
  • Kollar yana sarkarken, bilekler tutacak yer ile aynı hizada, kollar dirsekten hafif bükülü olmalıdır.

Yürüteç ile yürürken;
  • Eğer yürüteç tekerleksiz ise alt tarafı kaymaz kauçuktan olmalı, eskimiş kauçuklar değiştirilmelidir,
  • Dört ayağı da aynı boyda olmalıdır,
  • Sırt, yürürken dik durmalı, kambur olunmamalıdır,
  • Katlanır bir yürüteç kullanılıyorsa, kilidinin kullanımı öğrenilmelidir.
  • Eğer varsa mutlaka asansör kullanılmalıdır.

Yürüteçle yürüme
  • Tam yük vererek (yüklenmeli)
  • Kısmi yük vererek,
  • Yük vermeden (yüklenmesiz) şeklindedir.

Yürütece yük vermeden (yüklenmesiz) kullanma
  • Ortezli ya da ameliyatlı ayak havada tutulur.
  • Yürüteç kaldırılır (eğer tekerlekli bir yürüteç kullanıyorsa öne ittilir) ve 30 cm kadar ileriye konulur.
  • Ağırlık, ellerle desteklenir.
  • Sağlam ayak yürütecin merkezine getirilir.

Yürütece yüklenerek, tam yük vererek (yüklenmeli) kullanma
yürüteç ile yürüme
  • Ayağa kalkılıp gövde dik hale getirilir.
  • Yürüteçten destek alarak dengeli bir şekilde durulur.
  • Yürüteç ileriye doğru 15- 20 cm hareket ettirilir.
  • Daha sonra, ameliyatlı/ortezli bacak kaldırılarak adım atılır;
    • Önce topuk,
    • Sonra ayak tabanı
    • En son parmaklar yere basılır.
  • Sonra diğer sağlam bacak atılır.
  • Aynı işlem tekrarlanarak yürümeye devam edilir.

Yürüteç ile oturma
  • Sandalyeyi arkanızda hissedene kadar geriye gidin. Ameliyatlı ayağınızı önde tutun.
  • Kalçadan bükülerek öne doğru eğilin. Bir elinizle arkaya uzanarak sandalyenin kolunu tutun. Sonra aynı şeyi öbür elinizle yapın.
  • Kendinizi sandalyenin merkezine indirin, sonra geriye kayın.

Kaldırımlara çıkmak için kaldırımların bittiği yerler kullanılmalıdır ve bunlar genelde cadde köşelerinde ve alçak olur.
Yürüteç ile kaldırım çıkma
  • Ayaklar ve yürüteç kaldırıma mümkün olduğu kadar yanaştırılır.
  • Ağırlık her iki ayağa verilir ve yürüteç kaldırıma çıkartılır.
  • Sağlam ayakla kaldırıma çıkılır.
  • Yürüteçten destek alarak ameliyatlı/ortezli ayak da kaldırılır.

Yürüteç ile kaldırım inme
  • Ayaklar ve yürüteç, kaldırıma mümkün olduğu kadar yanaştırılır.
  • Yürüteç caddeye indirilir, arka ayakları kaldırıma dayanır.
  • Yürüteçten destek alarak ameliyatlı/ortezli ayak da indirilir.
  • Daha sonra diğer sağlam ayak indirilir.

Yürüteç ile yürürken kapılara gelindiğinde ise şu şekilde hareket edilir.
Kapıları iterek Açma
  • Kapıyı sertçe itilir ve sonuna kadar açılması sağlanır.
  • Yürüteç kapı arasına sokulur, böylece kapı üzerine kapanmaz.
  • Kapıdan içeri yürünür, bu arada walker kapıyı açık tutacaktır.

Kapıları çekerek açma
  • Yana doğru durulur.
  • El ile kapı çekilerek açılır.
  • Yürüteç, kapı arasına sokulur; böylece kapı üzerine kapanmaz.
  • Kapıdan içeri yürünür, bunu yaparken walker kapıyı açık tutacaktır.

Yürüteç ile yürüme – (tam yük verme)
Not: Genel olarak yukarı çıkışlar sağlam ayakla, aşağı inişler ise ameliyatlı/ortezli ayakla hareket edilir.
Evde;
  • Gevşek halı gibi düşmeye yol açabilecek cisimler kaldırılır,
  • Besin ve diğer lüzumlu malzemeleri omuz-göğüs hizanızda saklanılır, (Onlara uzanırken dengenin korunması daha rahat olur.)
  • Yatak odasının giriş katında olması tercih edilir.
  • Tüm odaların aydınlatması iyi olması gerekir,
  • Sık sık kullanılacak eşyalar yakına konur.
  • Alçak koltuklar yerine yüksek koltuklar tercih edilmeli ya da koltuklar yastık ile yükseltilir.
  • Elektrik kablosu gibi ayağa takılan engeller gizlenir.
  • Yerdeki ufak cisim ve evcil hayvanlara dikkat edilmesi gerekir, mümkünse ortadan kaldırılır.

Genel olarak;
  • Sağlam, düz tabanlı, topuksuz, kaymaz ayakkabı tercih edilir.
  • Islak yüzeylere dikkat edilir,
  • Dolaşırken acele edilmez. Sık sık durup dinlenmek gerekir,
  • Cepleri olan giysiler tercih edilir, eller serbest kalmalıdır,
  • Yürüteç önüne ufak bir sepet ilavesi ile bazı eşyalar koyulabilir,
  • Oturur veya yatar durumda iken koltuk değneği veya yürüteç yakında bulundurulur,
  • Giyinme veya banyo yapmadan önce ihtiyaç olacak her şey toparlanarak rahatlıkla ulaşılabilecek bir yere konur.
  • Kaygan, buzlu zeminde yürümek gerekiyorsa yürüteç veya değneklerin uçlarına, kaymayı önleyici özel tertibatlar takılır.
  • Dışarı çıkarken gerekirse sırt çantası kullanılır.

Sabır ve pratik ile kısa zamanda yürüteç veya koltuk değneklerini kullanma işi öğrenilir. Daha yetkin oldukça koltuk değneklerini kullanma işi daha da kolaylaşır. Güvenli şekilde yürümek başka bir yaralanmayı da engeller ve iyileşmeyi hızlandırır.
yürüteç kullanırken dikkat edilecek hususlar
Yürüteç kullanılırken dikkat edilecek hususlar
  • Yürüteç ile ani dönüşler yapılmaz
  • Yürürken, yürüteç yerden kaldırılmaz
  • Ayağa kalkarken yürüteçten destek alınmaz
  • Kısa adımlar atılarak ve sağlam bacak ile dönüş yapılır.

Yürüteç ile oturma
yürüteç ile oturma
  • Kullanıcının, koltuğun arkasına değdiğini hissedene kadar, geriye doğru yaslanması sağlanır.
  • Ortezli bacağın öne doğru kaydırılması ve sandalyenin kollarından destek alınarak yavaşça oturtulması sağlanır.
  • Sandalye üzerine yerleşilir.

Yürüteç ile ayağa kalkma
  • Ortezli bacak ileride olacak şekilde, sandalyede öne doğru kayması sağlanır.
  • Sandalyenin kollarından destek alarak ayağa kalkması ve yürütece tutunması sağlanır

Yürüteç ile tuvalet kullanımı
tuvalet aparatları
Ortez ve protez kullanıcıları alaturka denilen tuvalet kullanmakta zorluk çekmektedirler. Bu nedenle;
  • Klozet,
  • Klozet yükseltici,
  • Tekerlekli tuvalet aparatı,
  • Portatif tuvalet aparatları kullanılır.

Yürüteç ile klozet tuvalete oturma
yürüteç ile tuvalete oturma ve kalkma
  • Hastanın, bacaklarının değdiğini hissedene kadar klozete doğru yaslanması sağlanır.
  • Ortez, protez bacak önde olacak şekilde geriye doğru yaslanırken varsa tuvalet desteğini yoksa sağlam bir yere tutturulur.
  • Hasta, her iki kolu ile tutacaklardan destek alarak, kendini yavaşça tuvalete yaklaştırıp oturtur.

Yürüteç ile tuvaletten kalkma
  • Ortezli bacağın öne doğru kaydırılması ve tuvalet desteğinin tutturulması sağlanır.
  • Her iki kol ile varsa tuvalet desteği yoksa sağlam bir yerden destek alınarak hastanın ayağa kalkması ve sonra yürütecini tutması sağlanır
  • Hasta, asla yürüteçten destek alarak tuvaletten kalkmaması gerektiği konusunda uyarılır.

Yüreteç ile yatağa yatıp kalkma
Hastanın yürüteç ile yatağa yatması;
  • Yatağın kenarına oturtarak ve geriye doğru bir elini kullanarak uzanması sağlanır.
  • Gövdesini, kollarının desteği ile yatağa alması sağlanır. Bacaklarını yatağa alırken, ayrık durmaları için yardım isteyebileceği hatırlatılır.
  • Bacakları arasına yastık koyarak istediği taraf üzerine yan yatabileceği hatırlatılır.

Yürüteç ile yataktan kalkma
yürüteç ile yataktan kalkma
Yataktan kalkarken veya yatağa yatarken yaptığı bu hareketleri tersten yapması sağlanır.
  • Ayak yataktan indirilir
  • Ayağın yere basması sağlanır
  • Terlik/ayakkabı giyilir
  • Walker'den destek alınarak tam ayağa kalkılır ve yürünür

Banyo yapma
  • Sudan zarar görmeyen ve ayağı kaymayan walker kullanmaya dikkat edilir. Önce anlatılan oturma ve kalkma yolları izlenir.
  • Banyoda yükseltilmiş oturak kullanma ve ortezli bacağın daima önde tutulması sağlanır.
  • Bacaklar ve ayakları yıkamak için uzun saplı sünger kullanılır.

Arabaya binme
  • Arabanın ön koltuğuna bacaklar değene kadar yavaşça yaklaşılır. Ortezli bacak öne doğru kaydırılır ve her iki el koltuğa koyulur ve kendisini yavaşça bırakması sağlanır.
  • Ortezli bacak dik tutularak içeriye kayması sağlanır.
  • Gövdesi yavaşça öne doğru döndürülür.

2 yorum:

  1. çok teşekkürler emeğinize sağlık

    YanıtlaSil
  2. ben bu dort tekerleklı wolkerden lazm ama bulamıyorum yardımcı olabılırmsınz acaba

    YanıtlaSil