2 Mart 2013 Cumartesi

Bel Muayenesi

Bel değerlendirmesinde ilk aşama her zaman olduğu gibi hastadan iyi bir öykü alınmasıdır. Daha sonra fizik muayeneye geçilir. Burada inspeksiyon, palpasyon, eklem hareket açıklığı, nörolojik muayene ve özel testler sırası izlenir. Bu yazıda daha çok özel testler üzerinde durdum. Öykü ve muayenenin önceki aşamalarında elde edilen bulgular hangi özel testin yapılacağına yön verir. Bel, sakroiliak eklem ve kalça patolojileri benzer şikayetlere yol açabileceğinden sıklıkla muayenede üçü de değerlendirilir. Her hastaya her test uygulanacak diye bir şart yoktur. Özel testlere geçildiğinde genelde hekimde bazı öntanılar oluşmuştur ve testler bunları doğrulamak ya da dışlamak için uygulanır. Elbette günümüzde pek çok hasta elinde MRG raporuyla başvurabilmektedir. Böyle bir durumda muayenede tanı koymaktan çok hastanın o anki fonksiyonel durumunu değerlendirmek amaçlanabilir.
Bel Hareketleri
Fleksiyon: 90°, ekstansiyon 20-30°, lateral fleksiyonlar 30-35° ve rotasyonlar 45°’dir.
Özel Testler
Düz bacak kaldırma (DBK) testi:
Hasta sırtüstü yatarken topuktan tutarak diz ekstansiyonda kalacak şekilde bacak yukarı kaldırılır. Siyatik sinir böylece gerilmiş olur. 35-80 derece arasında siyatik sinir yoluna uyan belden bacağa yayılan ağrı olursa pozitif olarak değerlendirilir.
Lasegue testi:
Bu test hakkında kaynaklarda birbirini tutmayan tanımlamalar bulunmakta. Youtube'da bulunan videolar da farklı. 2011 baskı FTR textbook'una göre,
DBK'daki manevra sırasında oluşan ağrının hamstring kısalığına mı siyatik sinir gerilmesine mi bağlı olduğunu ayırt etmek için yapılır. DBK'da ağrı olan açıdan yaklaşık 10 derece kadar bacak aşağı indirilir. Ayak bileğine hızlı bir pasif dorsifleksiyon yaptırılır. Bacağa yayılan ağrı olması siyatik sinir irritasyonunu gösterir.
Başka bazı kaynaklara göre,
Lasegue'nin ilk adımı yine DBK'nın aynısıdır. Oluşan ağrının bel patolojisine mi bağlı olduğunu anlamak için başlangıç pozisyonuna dönülür, bu sefer kalça 90 derece fleksiyona getirilirken diz de 90 derece fleksiyona getirilir. Bel patolojisinde bu manevra ağrısız yapılabilir.
Bowstring testi:
DBK gibi başlanır. Ağrının oluştuğu açıda diz yaklaşık 20 derece fleksiyona getirilerek siyatik sinir gerimi azaltılır. Diz kavranarak popliteal bölgeye basınç uygulanır. Ağrının yeniden hissedilmesi pozitif olarak kabul edilir.
Çapraz düz bacak germe testi:
Ağrısız bacağa DBK yapılır. Ağrılı tarafta radiküler ağrı olması testin pozitifliğini gösterir ve geniş intervertebral disk protrüzyonunu düşündürür.
Brudzinski-Kernig testi:
Menenjit/meningeal irritasyon şüphesinde bakılır. Hasta sırtüstü elleri başının arkasında yatarken çenesini göğsüne değdirmesi istenir (Brudzinski). Aynı anda kalça fleksiyonu (Kernig testi) ile kombine edilebilir.
Milgram testi:
Hasta sırtüstü yatarken her iki bacağını dizler ekstansiyonda olacak şekilde 5 cm kadar yerden kaldırması istenir. Bu pozisyonun 30 sn korunamaması ve belde ağrı olması intratekal veya ekstratekal spinal patoloji olduğunu düşündürür.
Naffziger (juguler kompresyon) testi:
Hasta ayakta ya da otururken muayene eden kişi arkasına geçerek parmakları ile juguler venlere bası uygular ve hastadan öksürmesini ister. Bu şekilde intraspinal sıvı basıncı artar. Belde ya da bacakta radiküler ağrı oluşması pozitiftir.
Valsalva manevrası:
Ikınma ile intratekal basınç artar. Ikınma sırasında radiküler ağrı olması pozitiftir.
Femoral sinir germe testi:
Hasta test edilecek bacak üstte olacak şekilde yan yatar pozisyonda iken diz ekstansiyonda tutularak kalça pasif olarak hiperekstansiyona getirilir. Belde ve uyluğun ön yüzünde ağrı olması L3-L4 kök basısını düşündürür. Bu test hasta yüzüstü yatarken de benzer manevra ile uygulanabilir.
Hoover testi:
Kuvvetsizlik tarifleyen hastanın temaruz yapıp yapmadığını anlamada kullanılır. Hasta sırtüstü yatarken muayene eden kişi hastanın her iki topuğunu kavrar ve hastadan şikayeti olduğu tarafta bacağını yerden kaldırmasını ister. Hasta bacağını kaldırmaya çabalıyorsa karşı taraf ayağını aşağı bastırarak destek bulmaya çalışır. Karşı ayakta aşağı doğru itme hissedilmiyorsa hastanın çabalamadığı düşünülür.
Burns testi:
Hastadan sandalye ya da sedye üzerinde diz çökmesi ve elleriyle yere doğru değmesi istenir. Hastanın endişe göstermesi ve yapamayacağını söylemesi pozitif test anlamına gelir.
Pelvik kompresyon testleri:
Hasta sırtüstü yatarken spina iliaka anterior superiorlar üzerine basınç uygulanır. Sakroiliak eklem yerleşiminde ağrı olması sakroiliit lehinedir. Bu test hasta yan yatarken krista iliaka üzerine basınç uygulanarak ya da yüz üstü yatarken sakruma basınç uygulanarak da yapılabilir.
Gaenslen testi:
Hasta sedyenin kenarına yakın şekilde yatırılır. Yatağın kenarındaki bacak aşağı doğru sarkıtılırken diğer taraftaki bacak diz ve kalçadan fleksiyona getirilerek karna çekilir. Muayene eden kişi her iki dizden aşağı doğru kuvvet uygular. Ağrı oluşması test edilen tarafta sakroiliak eklem patolojisini düşündürür.
Faber (Patrick) testi:
Hasta sırtüstü yatarken test edilen tarafta kalçaya fleksiyon, abduksiyon, eksternal rotasyon ve dize fleksiyon yaptırılır. Bir elle karşı taraf pelvis stabilize edilirken diğer elle test edilen tarafta kalça ekstansiyona zorlanır. Test edilen tarafta ağrı kalça patolojisini, karşı tarafta ya da sakroiliak eklemde ağrı karşı taraf sakroiliak eklem patolojisini düşündürür.
Fadir testi:
Sırtüstü yatarken pasif olarak kalça fleksiyon, adduksiyon, internal rotasyona getirilir. Ağrı oluşması kalça patolojisini düşündürür. Femoroasetabular impingement için daha spesifiktir.
Schober testi:
Spinal mobilite değerlendirilir. Hasta ayakta iken sakroiliak gamzeleri birleştiren çizginin orta noktası birleştirilir. Kraniale doğru 10 cm ölçülerek tekrar işaret konulur. Hastadan gövdesini maksimum fleksiyona getirmesi istenir. İki nokta arası mesafe tekrar ölçülür. Normalde mesafe en az 5 cm artış gösterir. Daha az bir uzama oluyorsa spinal mobilite azalmıştır (ankilozan spondilit gibi hastalıklar akla gelir).
Modifiye Schober testinde farklı olarak sakroiliak gamzeleri birleştiren çizginin orta noktasından 10 cm yukarısı ile 5 cm aşağısındaki noktalar işaretlenerek maksimum fleksiyonda bu iki nokta arasındaki mesafenin ne kadar uzadığı ölçülür. 5 cm'dan daha az uzama spinal mobilitenin azaldığını gösterir.
Parmak yer mesafesi:
Hasta gövdesini fleksiyona getirdiğinde parmak ucu ile zemin arasında kalan mesafedir. Spinal mobilitenin niceliksel olarak kaydedilebilmesi için kolay bir yöntemdir.

8 yorum:

  1. LASEQUE testinde 10 derece aşağı indirilerek yapılır diye tarif ettiğin teste bragard testi denir. Bazı kaynaklara göre diye yazdığın daha doğru aslında; laseque testini bir çok kaynak DBKT ile aynı tarifler. Onun haricinde siteni çok beğendim asistan ve öğrenciler için arayıp da bulunmayacak bir çok bilgiyi derlemişsin. Eline sağlık...

    YanıtlaSil
  2. gerçekten harika bi blog olmuş teşekkürler

    YanıtlaSil
  3. çok faydalı olmuş teşekkürler.

    YanıtlaSil
  4. cok iyi tesekkurler

    YanıtlaSil
  5. büşra ceyhan3 Mart 2016 00:25

    Çok güzel olmuş, tıp öğrencisiyim ve yarın FTR sözlüm var. Biraz geç keşfetsem de iyi oldu, staj arkadaşlarımla da paylaşacağım :) Elinize sağlık.

    YanıtlaSil
  6. Çok teşekürler harika bilgilendirme olmuş siyatik agrısını bir aydır yaşıyorum işten eve gelip uzandımda sag ayagımda hafiften ara ara batmalar oluyodu ciddiye almadım geçer diye düsündüm

    Bu batmalar agrıya döndü sabah uyandımda sag ayakta ve kalçamda agrı hissetmeye başladım toktora çıktım doktor belime basınç uyguladı geriye dogru egilmemi söyledi o ara belimde hafif bir agrı oldu film çektirdim

    Doktor belinde düzlenme et sıkışması fıtık başlangcı var deyip agrı kesici ve krem yazdı ilaçlar agrıyı günü kurtarmak için geçîrdi ve agrı iki ayagıda ve kalcama yayıldı belimde pek agrı yok fizige gitmeyi düşünüyorum umarım bu agrılardan kurtulurum

    YanıtlaSil
  7. başı öne eğip ayak dorsifleksiyona geldiği zaman beldeki gerginlik ağrısı neyin belirtisidir ve o testin adı nedir teşekkürler

    YanıtlaSil