14 Ağustos 2013 Çarşamba

Kalça Anatomisi

Bel, sakroiliak eklem ve kalça eklemi benzer anatomik dağılımda ağrıya yol açabilir ve bel, kalça, kasık ya da diz ağrısından şikayetçi bir hasta değerlendirilirken bu bölgelerin tamamı değerlendirilmelidir. Kalça ekleminden kaynaklı ağrı iyi lokalize edilemez ve kasıkta, uyluk iç kısmında, trokanterik alanda, kaba etlerde, ön uylukta ve/veya dizde hissedilebilir.
Sakroiliak (SI) eklem morfolojisi yaşla, bireyler arasında, hatta aynı bireyde bir taraftan diğerine değişkenlik gösterir. Erişkinlerde 17 cm2'den fazla yüzey alanı ile en geniş paraksiyal eklemdir. SI eklemin anteroinferior ventral parçası sinoviyaldir. Posterosuperior parçası ise güçlü ligamentlerle desteklenen fibröz bir eklemdir. Eklem ince bir kapsülle sarılıdır. Posteriorda kapsül bulunmayabilir. SI eklemin hareketi çok azdır. L5 ve S1-S4 sinir kökleri tarafından inerve edilir.
Kalça Eklemi
Kalça eklemi top-soket şeklinde, yük taşımayı geniş bir hareket açıklığı (EHA) ve hatırı sayılır bir stabiliteyle birleştiren bir eklemdir. Eklemin stabilitesi femur başının asetabular sokete derin yerleşimi, eklemi saran güçlü kaslar ve çembersel fibrokartilaginöz asetabular labruma bağlıdır. Asetabular labrum femur başı çevresinde sıkı bir halka oluşturur. Kapsül proksimalden asetabulumun kenarı, asetabular labrum ve asetabular çentikte inferiordan köprü kuran transvers ligamente tutunur. Distalde kapsül önde intertrokanterik çizgi ve arkada intretrokanterik kristanın 1,5 cm proksimalinde femur boynuna tutunur. Böylece femur boynunun büyük bir kısmı kapsül içinde kalır.
Kapsül önden "Y" şeklindeki güçlü iliofemoral ligamentle desteklenir. Böylece aşırı kalça ekstansiyonu ve dış rotasyonu önlenir. Arka kapsül daha zayıftır, daha ince olan ve aşırı dış rotasyonu önleyen iskiofemoral ligament ve aşırı kalça abduksiyonuna karşı koyan pubofemoral ligament tarafından desteklenir. Ligamentum femoris teres, femur başına giden kan damarlarını barındırır ve femur başı çukuru ile asetabulumun transvers ligamenti arasında uzanır. Stabiliteye katkısı azdır ancak ligamentin tutunduğu yere komşu femur başındaki küçük bir alanın beslenmesini sağlar. Sonuç olarak femur başının asetabulumdan dislokasyonunu önleyenler esas olarak asetabular labrum ve kapsüler Y ligamenti ile beraber güçlü kalça eklemi kapsülüdür. Kalça eklem kapsülü lifleri femur boynunu sıkıca sararak kalça ekstansiyon ve internal rotasyonunu sınırlar. Kalça artriti olanlarda kapsüler yapılardaki gerim rahatsız edici bir duruma yol açabilir. Kalça ekleminin intrakapsüler aralığı kalça ekstansiyonda ve internal rotasyonda iken en küçüktür, bu pozisyonda kapsüler Y ligamenti maksimum gerimdedir. Kalça ekleminde inflamasyon olan hastalar görece daha rahat olan fleksiyon ve dış rotasyon pozisyonunda tutarlar.
İliotibial bant, iliak kresti Gerdy tüberkülüne bağlayan fasya latadaki kalın bir banttır. Büyük trokanter üzerinde vastus lateralis ve hamstring kasları arasındaki kısma tutunur. Proksimalde iliak krest, sakrum ve iskial tüberosita ile distalde lateral femoral ve tibial kondiller, özellikle tibianın anterolateral yüzündeki Gerdy tüberkülü ve fibula başı arasında mekanik bir bağlantıdır.
Sinoviyal membran kapsülün iç yüzünde yer alır ve asetabular labrum, ligamentum femoris teres ve femur boynunun bir kısmını kaplar. Kalça eklemi etrafında üç ana bursa vardır. Trokanterik bursa en büyüğüdür. Gluteus maksimus ve büyük trokanter arasında multilokule bir bursadır. İskiogluteal bursa, gluteus maksimus ile büyük trokanter arasında uzanır. Nötral pozisyonda gluteus maksimus iskial tüberositayı kaplar, fakat kalça fleksiyondayken tüberosita ve bursa açığa çıkar. İliopektineal bursa, inguinal bölgenin orta üçte birinde yer alır. İliofemoral ve pubofemoral ligamentler arasında, iliopsoas kası ve tendonu ile ilişkidedir. Femoral arterin hemen lateralinde uzanır. Erişkinlerin %15'inde bursa kalça eklemi ile bağlantılıdır ve kalça artritinde kasıkta sıvı ile genişlemiş kistik şişlik olarak kendini gösterebilir.
Femur başının femoral aksta dengeli bir pozisyonda olması kemik sıkışmasını (impingement) azaltarak normal kaça EHA'sını maksimize eder. Ancak özellikle tek ayak basma fazında ağırlık merkezi destekleyen bacağın medialinde kaldığı durumda gövdeyi kalça eklemi üzerinde stabilize etmek için, güçlü kas desteği gerekir. Kalça eklemi bir kaldıraç için gerekli destek noktası olarak düşünülebilir. Vücudun ağırlık merkezi orta hatta birinci sakral segmentin yaklaşık 1 cm önündedir. Bu yükü karşılamak için gluteus medius ve minimus, tensor fasya lata ve gluteus maksimus kaslarıyla birlikte hareket eder. Ağırlık merkezinin proksimal femurdan uzaklığı, gluteusun insersiyosundan iki kat uzak olduğu için tek ayak basma fazında kalça eklemi boyunca vücut ağırlığının yaklaşık üç katı kadar bir yük taşınır. Normalde iki ayak üstünde durulurken ise vücut ağırlığının yarısı taşınır.
Kalçanın anteroposterior radyografilerinde normal femur boyun aks açısı erişkinde 120-135 derecedir. Koksa varada açı 120'den azdır, koksa valgada ise 135'den fazladır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder