31 Mayıs 2014 Cumartesi

Terminal Cihazlar ve Prostetik Bilek Birimleri

Terminal Cihazlar (Terminal devices = TD)
Üst ekstremite amputasyonu ve prostetik restorasyon uygulanan çoğu hastada protez için terminal bir cihaz gerekmektedir. El bileği ya da üstü seviyedeki tüm üst ekstremite protezlerinde kullanılırlar. TD'ler duyusal geribildirim veremezler, hareket ve becerileri sınırlıdır. Pasif, vücuttan enerji alan, dış enerjili kanca ve el şeklinde çeşitli terminal cihazlar bulunmaktadır.
pasif TD örnekleri, üst ve alt ekstremite
Pasif TD'ler hafiftir. Fonksiyonel mekanizmaları yoktur, kavrama yapamazlar. Pasif el sadece kozmetik amaçla kullanılır. Esnek pasif TD'ler ise eldiven şeklindedir, spor ya da diğer aktivitelerde şoku emer, depolar ve enerji olarak geri verir.

Vücuttan enerji alan terminal cihazlar (kanca ve eller) istemli açılan ya da istemli kapanan tipte olabilir. Prostetik eller üç nokta kavrama sağlayabilir (baş parmak, işaret ve orta parmağın kavrama hareketi). Kancalar lateral ya da uç kavramaya eşdeğer fonksiyon görebilir. Normal elde lateral ya da anahtar kavrama başparmağın pulpası ile karşılık gelen parmağın lateral kenarının temasını içerir.
vücuttan enerji alan, kablo kontrollü değişik terminal cihaz örnekleri
İstemli açılan terminal cihaz
En sık kullanılan ve pratik tiptir. Lastik bantlar ya da gergin tellerle cihaz kapalı pozisyonda durur. Ampute proksimal kaslardan güç alan kablo kontrollü koşumu kullanarak terminal cihazı lastik bantların ya da telin kuvvetine karşı gelerek açar. Kavrama için hasta açık terminali obje üzerinde serbest bırakır. Lastik bantlar ya da teller kavrama için gereken kuvveti sağlar. Tutma kuvveti lastik bant ya da tellerin sayısı ve tipine göre değişir. Kavrama kuvvetini kontrol etmek için hasta devamlı bir açma kuvveti uygulamalıdır.
İstemli kapanan terminal cihaz
İstemli açılana göre daha fizyolojik fonksiyon sağlar. Cihaz açık pozisyonda durur, kapanması ve bir objeyi kavraması için koşumdaki bir kablonun istemli olarak çekilmesi gerekir. Bırakmak için hasta koşumu bırakır ve terminal araçtaki bir yay cihazı açar. Maksimum kavrama kuvveti kişinin kuvveti tarafından belirlenir. Dezavantajı uzun süreli tutmada koşumun sürekli çekilmesi gerekir, istemli açılan cihazlara göre daha ağır ve daha az dayanıklıdır.
Dış enerjili (elektrikli) TD'ler anahtar ya da miyoelektrik sinyallerle kontrol edilir ve harici pillerden sağlanan enerji ile çalışırlar.
Elektrikli TD ele benzer (ör: Otto Bock sistem elektrikli eller ya da Steeper elektrikli eller) ya da benzemeyen (Otto Bock Greifer eli, Hosner NU-VA sinerjistik prehensor ve Steeper kuvvetli kavrayıcı) görünümde olabilir.
Otto Bock Greifer cihazının kullanımına bir örnek
Miyoelektrik kontrollü TD'ler rezidü kolda kalan kaslar üzerindeki yüzey elektrotlarını kullanırlar. Cihazlar dijital ya da orantılı kontrol sistemli olabilir. Dijital kontrol sisteminde açık / kapalı şeklinde iki durum vardır. Orantılı kontrol sisteminde daha güçlü kas kasılması ile üretilen daha güçlü sinyal, daha hızlı hareket sağlar. Mikroanahtar kontrollü TD'lerde basmalı ya da çekmeli bir anahtar TD'yi aktive eder.
Prostetik bilek birimleri
Bilek birimleri terminal cihazları proteze eklemek ve onu uygun pozisyonda tutacak pronasyon ve supinasyonu sağlamak için gereklidir.
Rotasyon fonksiyonu pasiftir. Ampute sağlam elini kullanarak ya da protezi vücuduna veya bir yüzeye doğru iterek pronasyon ya da supinasyona getirir. Bilek birimi terminal cihazın değişimine de izin verir.
İki tip bilek bulunur: sürtünmeli ya da kilitlemeli.
bilek birimleri. A - sürtünmeli bilek birimi. B - kilitli bilek birimi. C - fleksiyon bilek birimi.
Sürtünmeli bilekler terminal cihazın pronasyon ve supinasyonuna izin verirler. İstenen pozisyonda durması ise sıkıştırılmış kauçuğun ya da terminal cihazın birleşme yerinden kaynaklanan sürtünme kuvveti ile sağlanır.
Kilitli bilekler manuel rotasyona izin verir ve daha sonra terminal cihazı sabit pozisyonda kilitler. Kilitleme mekanizması ağır bir obje kavrandığında TD'nin bilekte istenmeyen şekilde dönmesini önler.
İki tip el bileği fleksiyon birimi mevcuttur: eklenti ve kombinasyon.
Eklenti bilek ve terminal cihaz arasına giyilir ve terminal cihazın manuel olarak düz ya da fleksiyonda pozisyonlanmasını sağlar.
Kombinasyon tip sürtünmeli bilek ve bilek-fleksiyon bileşenini bir arada içerir. Bir pozisyona ayarlama ve kilitlemeyi sağlar.
Elektrikli bilek rotator birimleri de mevcuttur ve genelde bilateral üst ekstremite amputelerinde kullanılır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder