8 Haziran 2014 Pazar

Ortotik

Ortez ya da breys, çeşitli amaçlar için vücut kısımlarına dışarıdan uygulanan bir cihazdır. Kullanım amaçları:
  • Ağrıyı azaltmak, konforu arttırmak
  • Deformiteyi önlemek ya da düzeltmek
  • Destek sağlamak, stabiliteyi arttırmak
  • Fonksiyonu iyileştirmek
  • Güçsüz kaslara yardım (harekete yardım)
  • Spastik kasları kontrol etmek
  • EHA'yı kısıtlamak (hareketi kısıtlamak)
  • Hasarlı ya da hastalıklı eklemlere binen yükü azaltmak
  • Kinestetik hatırlatıcı olarak (hastaya duyusal ve görsel geri bildirim vererek hastanın daha uygun pozisyonda durmasını ya da bazı aktivitelerden kaçınmasını sağlar)
Reçeteleme, materyal seçimi, uygunluk ve üretimin biyomekanik prensipleri
bütün ortotik cihazlarda eklemin düzgün kontrolü için üç nokta prensibi kullanılır.
Biyomekanik: Kuvvet ve karşı kuvvetin uygulanması (etki-tepki) > Üç nokta prensibi
ağırlık merkezi ve yerçekimi çizgisi
Ağırlık merkezi: Ayakta dururken ağırlık merkezi orta hatta, ikinci sakral vertebranın hemen önünde bulunur.
Yerçekimi çizgisi (ağırlık çizgisi): Ağırlık merkezinden dünyanın merkezine giden çizgi. Servikal vertebraların arkasından, torasik vertebraların önünden, lomber vertebraların arkasından geçer. Ağırlık çizgisi kalça ekleminin biraz arkasındadır. Bu durum kalça eklemini hiperekstansiyonda tutar. Ağırlık çizgisi diz ekleminin önünden geçer, dizi hiperekstansiyona getirir. Ayak bileği ekleminin 5 cm önünden geçer. Ayak bileğini dorsifleksiyona zorlar, bu aktiviteye soleus ve gastroknemius kasları direnç gösterir.
Ortotik cihazlar için uygun malzemeleri seçerken gücü, sağlamlığı, esnekliği ve ağırlığı göz önüne alınmalıdır.
Ortotik tasarım basit, göze çarpmayan, konforlu ve olabildiğince kozmetik olmalıdır.
Ortotiklerin üretiminde kullanılan malzemeler
Metaller
  • Çelik: En önemli avantajları ucuz, bol ve kolay bulunabilir olmasıdır. Kuvvet ve rijidite sağlar, dayanıklıdır. Dezavantajı ağır olması, paslanmayı önlemek için pahalı alaşımlara ihtiyaç duymasıdır.
  • Alüminyum: Paslanmaya dirençli ve kuvvetlidir. Hafiflik önemli olduğunda kullanılır. Ancak tekrarlayan dinamik yüklenmelerde çeliğe göre daha dayanıksızdır.
  • Titanyum alaşımlar: Kuvveti çelikle karşılaştırılabilir, fakat yoğunluğu onun %60'ıdır. Alüminyım alaşımları ve çeliğe göre paslanmaya daha dayanıklıdır. Yüksek maliyeti nedeniyle kullanımı sınırlıdır.
  • Magnezyum alaşımlar: Çok hafiftir. Kuvvet yerine hacim önemli olduğunda tercih edilir.
Deri: Breysleri ve şeritleri kaplamada yaygın olarak kullanılır. Pelvik bantlarda, Milwaukee breysi kuşağı gibi çeşitli kalıplı uygulamalarda kullanılır.
Kauçuk: Sıkı esneklik ve şok emici özellikleri vardır. Çeşitli yardımcı araçlarda, vücut ceketi ve ekstremite ortezlerinde dolgu olarak, hidrolik mekanizmaları kapamada kullanılabilir.
Plastikler
Termoplastikler: Isıtıldığında yumuşayan ve kalıplanabilen, soğuduğunda sertleşen malzemelerdir. Isıtma ile tekrar kalıplanabilirler.
termoplastik malzeme ile splintleme
Düşük sıcaklıklı termoplastikler: Vücut sıcaklığının hemen üzerindeki sıcaklıklarda kalıplanabilir (< 80 derece). Alçıya gerek duymadan direkt olarak vücudun üzerinde kalıplanabilir. Yüksek strese dayanması gereken spastisite ya da pek çok alt ekstremite durumlarında kullanılamaz. Esas kullanım yeri asistif ya da koruyucu ortezin hızlıca gerektiği üst ekstremite ortez uygulamalarıdır. Örnekler: Orthoplast, Aquaplast, Bioplastics, Glassona, Hexcelite, Kay-splint, Lightcast, Polysar, Warm-N-Form.
Yüksek sıcaklıklı termoplastikler: Kalıcı ortotik cihazların üretiminde vakum şekillendirici tekniklerle kullanılır. Örnekler: akrilik, polietilen, polipropilen, polikarbonat, ABS (akrilonitril-butadin-stiren), vinil polimerleri ve kopolimerler.
Isı ile sertleşen termoplastikler:  Isı ve basınç altında kalıcı şekil alır ve hafıza geliştirir. Termoplastiklere göre kullanımı daha zordur. Genelde daha fazla vücut irritasyonu ve allerjik reaksiyona yol açarlar. Örnekler: polyester, epoksiler, poliüretan köpük.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder