1 Aralık 2014 Pazartesi

kayakçı başparmağı

İng: skier's thumb (= gamekeeper's thumb)
UCL, başparmak metakarpofalangeal ekleminin esas stabilizatörüdür.
Gamekeeper's thumb olarak da bilinen UCL zedelenmesi ilk olarak avlak bekçilerinde bir meslek hastalığı olarak tanımlanmıştır. 
Günümüzde en sık kayak kazalarında görülmektedir.
Tanım: Başparmağın ulnar kollateral ligamentinin (UCL) yaralanmasıdır. İlk olarak Avrupa'da av alanı bekçilerinde (İng: gamekeepers) bir meslek hastalığı olarak tanımlanmıştır. Bu kişiler sıkça çeşitli kümes hayvanlarının boyunlarını başparmak ve işaret parmakları arasına alarak burduklarından UCL'de kronik gerilme ve sonuçta birinci metakarpofalangeal (MKF) eklemde instabilite geliştirmişlerdir. Günümüzde bu durumun en sık nedeni UCL'nin akut yaralanmasıdır. Genelde kayak kazalarında görülür. Bu nedenle daha çok kayakçı başparmağı olarak adlandırılmaktadır. Tüm kayak kazalarının %5-10'unda oluşur. Basketbol, futbol, hokey oyuncularında da görülebilir.
Gamekeeper's kırığını gösteren AP (solda) ve lateral (sağda) direkt grafi

UCL metakarp başının ulnar kenarından orijin alarak proksimal falanksın distaline tutunur. Başparmak MKF eklemini esas stabilize eden yapıdır.
UCL hasarının nedeni başparmak üzerine gelen akut abdükte edici kuvvettir. MKF eklemin kombine torsiyon, abduksiyon ve hiperekstansiyon hareketleri hasara yol açabilir. Kuvvetin şiddetine göre UCL kısmen ya da komplet olarak yırtılabilir. MKF ekleminin ulnar kenarında ağrı, parmağın kavrama ve pinç kuvvetinde azalma olur. En çok hassasiyetin olduğu yer, hasarın yerini gösterir. Stres testleri, radyografi ile deplase olmayan kırık dışlanmadan uygulanmamalıdır. MKF eklemi instabilitesini değerlendirmek için stres testleri uygulanır. Sağlam tarafa göre hareket açılarının 30 dereceden fazla artmış olması instabiliteyi gösterir. Tam rüptürün bulgusudur. Bu muayene ağrıdan dolayı tolere edilemiyorsa öncesinde lokal anestezik yapılabilir. Kronik hasarda şikayet olmamasına rağmen laksite tespit edilebilir.
3 evrede sınıflanmıştır. Evre 1'de MKF'de instabilite yaratmayan sprain vardır. Evre 2'de eklem laksitesi ve inkomplet yırtık olur. Evre 3 eklem instabilitesi ve komplet yırtık olarak tanımlanmıştır.
MKF eklem stres testi, fleksiyonda (solda) ve ekstansiyonda (sağda)
Tedavide soğuk uygulama (30 dakika, günde dört kez, buz cilde direkt temas etmeyecek), başparmak hareketinden olabildiğince kaçınma (bu amaçla üretilmiş başparmak istirahat splinti kullanılabilir), ağrı kesici olarak asetaminofen ya da ibuprofen alınması önerilebilir.
Başparmak istirahat splinti
UCL'nin kısmi yaralanmasında birkaç hafta immobilizasyonla şikayetler gerileyebilirken tam rüptürde (evre 3 yaralanma) cerrahi onarım gerekir. Ameliyat edilirse ligament tamiri sonrası birkaç hafta alçı / atelde immobilizasyonda tutulmalıdır.
UCL tamiri

1 yorum: