30 Haziran 2015 Salı

Freiberg Hastalığı

Freiberg hastalığı, metatars başlarının osteokondrozudur. Alfred H. Freiberg tarafından 1914 yılında tanımlanmıştır. En sık ikinci metatars başını etkiler ancak üç ve dördüncüler de etkilenebilir. Bir ya da beşinci metatarsı tutması çok nadirdir. %10 olguda bilateraldir.
En sık olarak 10-18 yaş grubu kadınlarda görülür (erkek kadın oranı 1:3). Genel olarak osteokondrozlar erkeklerde daha sık görülmesine rağmen Freiberg hastalığının kadınları daha sık etkilemesi dikkat çekicidir.
Çeşitli nedenlerle meydana gelebilir. Akut ya da tekrarlayıcı travma, vasküler yetmezlik sebep olabilir. Genç kadınlarda daha sık görülmesi yüksek topuklu ayakkabı kullanmanın bir neden olabileceğini düşündürmektedir.
Ağrı, lokal şişlik, hassasiyet, topallama gibi bulgulara yol açabilir. Bazı olgular asemptomatik olabilir, bazen ise kendiliğinden iyileşebilir.
Muayenede erken dönemde metatars başında hassasiyet tek bulgu olabilir. Hareket kısıtlılığı ve şişlik tespit edilebilir. Geç evrede krepitus, deformite, plantar ciltte kallus oluşumu görülebilir.
Ayırıcı tanıda metatarsalji, Morton nöroması, metatarsların stres kırığı ve sinovit akla gelmelidir. Enfeksiyöz ve malign nedenler dışlanmalıdır.
Histolojik olarak subkondral kemikte çökme, osteonekroz ve kıkırdak fissürleri ile karakterizedir.

Osteitis Kondensans İlii

Osteitis kondensans ilii, ilium kemiğinin sakroiliak ekleme komşu kısmında görülen benign nitelikte bir sklerozdur. Genellikle semptoma yol açmaz, ancak %1-2,5 oranında bel ağrısı yapabildiği de bildirilmiştir. Sebebinin sakroiliak eklemlerin maruz kaldığı mekanik stres olduğuna inanılmaktadır. Doğum yapmış kadınlarda daha sık görülen bir durum olsa da doğum yapmamış kadınlarda ve erkeklerde de görülebilir.
Radyolojik olarak, sakroiliak eklemin ilial parçasında genelde bilateral ve üçgen şeklinde skleroz izlenir. Bunun yanısıra sakrumun etkilenmemesi ve eklem aralığında daralma olmaması tanı koydurur, ileri tetkike gerek yoktur. Tek taraflı tutulum da olabilir.
Benign bir durumdur, bazı olgularda kendiliğinden düzelebilir. Bel ağrısına neden oluyorsa fizik tedavi, NSAİİ, steroid enjeksiyonları uygulanabilir.
Ayırıcı tanıda sakroileit düşünülebilir. Osteitis kondensans ilii'de sakroiliak eklemler normaldir, düzensizlik, erozyon ya da eklem aralığında daralma izlenmez. Klinik özellikler de iki patolojinin ayırımında yardımcıdır.

Kaynaklar:

14 Haziran 2015 Pazar

Serebral Palsi için Değerlendirme ve Takip Formları

Not: TFTR derneği pediatrik rehabilitasyon çalışma grubunun oluşturduğu formları maalesef bu yazıyı yazdıktan sonra fark ettim.

* * *

Serebral palsi hastaları oldukça heterojen bir grup. 2-3 yaştan erişkin yaşa kadar, monoplejiden tetraplejiye kadar farklı klinik göstermekteler. Bir yandan atlanılmaması gereken pek çok sistem var. Diğer yandan poliklinik sisteminin karmaşası. Serebral palsili hastaları ilk görmeye başladığım günlerden beri, "ilk muayene ve takibi kolaylaştıracak standart bir form olsa ne güzel olur" diye düşünmüştüm. Böyle bir form eğer her şeyi kapsamayı hedeflerse pratikte kullanılamayacak kadar uzun olur. Tek sayfalık bir formda ise pek çok şeyi atlamak zorunda kalırız. Tecrübeli bir hekimin beş dakikada yaptığı değerlendirme yazıya dökülse belki beş sayfa, belki daha uzun bir metin çıkar. Bu nedenle serebral palsi gibi bir hastalık için standart kısa form hazırlamak imkansız aslında. Yine de denemekten vazgeçmedim. Bu konuda yaptığım kısa bir araştırma sonucu ulaştığım kaynaklar:

Türkçe

İngilizce

(3) numaralı kaynağın sonundaki check-list'ten esinlenerek tek sayfalık bir takip formu oluşturdum. (4) numaralı kaynağın sonundaki kas iskelet değerlendirme ve puanlama formunu modifiye ederek Türkçe'ye çevirdim. Faydalı olması dileğiyle...

Serebral Palsi için Hızlı Kontrol Formu
Serebral Palsi için Kas İskelet Sistemi Değerlendirme Formu

11 Haziran 2015 Perşembe

Erişkin Edinilmiş Düztaban Deformitesi

Erişkinlerde ilerleyici pes planus (düztaban) deformitesi sık rastlanan bir durumdur. Sebebi tam olarak açıklanamamıştır. Tek bir anatomik yapıdaki bozukluk genelde durumu açıklamaya yetmez. Erişkin edinilmiş düztaban deformitesinin (İng: adult-acquired flatfoot deformity = AAFD) ayak kemerlerinin aktif ve pasif stabilizörlerindeki dengesizlik sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. "Edinilmiş" terimi yapısal olarak normal bir ayakta sonradan ortaya çıkan fizyolojik veya yapısal değişiklikleri ifade eder. Posterior tibial tendon (PTT) yetmezliği veya disfonksiyonu AAFD'nin en sık nedeni kabul edilir. Son yıllarda medial longitüdinal arkın statik sınırlayıcılarının önemi üzerinde durulmuştur. PTT yetmezliği olan hastalarda spring (yay) ligamanı başta olmak üzere çeşitli ligaman tutulumları da eşlik eder.
PTT yetmezliği ilk olarak 1936'da tanımlanmıştır. Sonraki yıllarda PTT tendinitinin cerrahi ile düzeltilebilecek bir sendrom olduğu öne sürülmüştür. Çalışmalarda tendon tüptürü olan hastalarda düzeltme operasyonu geciktikçe sonuçların kötüleştiği gösterilmiştir. 1980'lerde fleksör digitorum longus (FDL) tendon transferi popüler olmuştur. 1989'da ortaya konulan sınıflandırma sistemi 1997'de modifiye edilmiştir.
Tek ayak parmak ucunda yükselme / topuk kalkışı (İng: single leg heel rise)
AAFD'nin klinik bulguları, seyri ve ciddiyeti kişiden kişiye büyük değişkenlik gösterir. Yaygın bulgular arasında pes planus deformitesi, tek ayak parmak ucunda yükselmeyi yapamama veya ağrılı olması, PTT seyri boyunca ağrı olması ve yürüme güçlüğü bulunur. AAFD'nin cerrahi ve konservatif tedavi yöntemlerini anlayabilmek için PTT'nin normal fonksiyonunu ve medial longitudinal arkın statik sınırlayıcılarını iyi bilmek gerekir.
PTT disfonksiyonu sık görülen bir durum olsa da gerçek insidansını belirlemek zordur. Tanı konulamayan olgular ve eşlik eden diğer bozukluklar gerçek sıklığı belirlemeyi güçleştirir. PTT patolojisi ve rüptürlerinin obezitesi olan orta yaşlı kadınlarda daha fazla görüldüğü bilinmektedir. PTT disfonksiyonu gelişimine zemin hazırlayan diğer faktörler diyabetes mellitus, hipertansiyon, steroid maruziyeti, orta ayak bölgesini etkileyen travma ya da cerrahi geçirmiş olmaktır.