25 Haziran 2018 Pazartesi

Travmatik Beyin Hasarı - Epidemiyoloji

Epidemiyoloji
  • 1-44 yaş grubundakiler için travma önde gelen ölüm nedenidir; bu ölümlerin yarısından fazlası beyin travmasına bağlıdır. Travmatik beyin hasarı (TBH), ABD'de nörolojik mortalite ve morbiditenin ana sebebidir.
  • 2010 CDC epidemiyolojik çalışmasından veriler:
    • Birleşik Devletler'de yılda 1,7 milyon TBH olmaktadır.
    • 1,7 milyonun %80,7'si acil başvurusu, %16,3 hospitalizasyon ve %3 ölüm (Faul ve ark., 2010).
  • Yaş dağılımı bimodaldır.
    • Pik yaşlar: 15-19'dan 25 yaşa, ikinci pik yaşlılıkta (65 yaş ve üstü); yaşlı grupta mortalite daha yüksek.
  • Erkek kadın oranı: 2,5/1
    • Erkeklerde mortalite kadınlardan 3-4 kat yüksek.
  • Motorlu araç kazaları (MAK), adölesan ve erişkinlerde kafa yaralanmasının en sık nedeni (vakaların yaklaşık %50'si).
    • Otomobil kazalarında ölüm ve yaralanmanın en yaygın tek sebebi kişinin araçtan fırlamasıdır (Spitz, 1991).
  • Genç erişkinlerde şiddet / saldırı TBH'nın ikinci en sık nedenidir.
  • Alkol kullanımı TBH ile açıkça ilişkilidir.
    • TBH hastalarının %86'sında alkol tespit edilmiştir.
    • Yaralanma sırasında hastaların %51-72'sinde etil alkol düzeyleri %0,10 veya daha fazladır (Gordon ve ark. 1993).
ABD ulusal veri istatistiklerinde TBH model sistemi (1989-2011)
  • Cinsiyet: Erkeklerde kadınlardan sık ve TBH'ların %74'ü.
  • Yaş
    • 16-25: %30
    • 26-35: %18
    • 36-45: %17
    • 46-55: %14
    • 56-65: %9
    • >66: %12
  • Irk: Beyaz (%67) > Afrikalı Amerikalı (%20) > Hispanik (%9) > Asyalı (%3)
  • Evlilik durumu:
    • Evli değil (%68)
    • Bekar (%47) > evli (%32) > boşanmış (%16) > dul / ayrı (%5).
  • Eğitim: %64 lise düzeyi veya altı.
  • Çalışma durumu: %62'si yaralanma sırasında iş sahibi.
  • Etiyoloji
    • MAK: %53
    • Düşmeler: %24
    • Şiddet: %13
    • Alkolle ilişkili yaralanmalar: %46. Bu veri sıklıkla mevcut olmadığından gerçekte oran daha fazla olabilir.
Ulusal yaralanma önleme ve kontrol istatistikleri (2006)
  • Prevalans: Birleşik Devletler'de TBH ilişkili disabilitelerle yaşayan 5,3 milyon kişi vardır.
  • İnsidans: Birleşik Devletler'de her sene 1,7 milyon kişi TBH geçirmektedir (Faul ve ark., 2010). Buna bağlı olarak:
    • 52.000 ölüm
    • 116.000 hospitalizasyon
    • 1.365.000 kabul edilmeyen (ileri tetkik gerektirmeyen) acil başvurusu
  • Ölümler: Akut medikal bakım ve hasarlanma önleyici stratejilerle TBH mortalitesinde istikrarlı azalma sağlanmıştır; 30 günlük mortalite %30.
    • Ölüm oranları 65 yaş üstünde en fazladır.
  • Hospitalizasyon: Son 30 yılda hastaneye yatış oranları sabittir.
    • 65 yaş üstünde oran en yüksektir.
  • Acil başvuruları: Kabul edilmeyen (ileri tetkik gerektirmeyen) TBH'lar kabul edilenlerin 4 katıdır.
    • TBH için acil başvurusu oranı 0-4 yaşlarda en fazladır.
  • Ciddiyet: Yaralanmaların %90'ı hafif olarak sınıflanır. Hospitalize edilenler arasında bile %75'in Glasgow koma skoru (GCS) > 13'tür.
  • Maliyet: TBH'nın Birleşik Devletler'e toplam maliyeti 2000 yılında yaklaşık 60,4 milyar dolar olmuştur: 9,2 milyar dolar medikal harcamalar ve 51,2 milyar dolar üretkenlik kaybı.
TBH'de mortalite
  • TBH'de mortalite hızı 100,000'de 14-30'dur.
  • 1980'lerden 1990'lara TBH mortalitesinde değişen eğilimler vardır:
    • MAK'a ikincil ölümlerde azalma fakat ateşli silahlar ve şiddete bağlı yaralanma ile ölümlerde artış.
  • 1979'dan 1992'ye TBH ölümleri çalışması (Sosin ve ark., 1996):
    • Birleşik Devletler'de TBH'ye ikincil ölüm sayısı yılda ortalama 52.000 (Faul ve ark., 2010).
    • 1979'dan 1992'ye TBH ilişkili ölümlerde %22 azalma. Sebepler bilinmiyor fakat araçlarda hava yastığı olması, emniyet kemeri kullanımında artış, araç güvenlik özelliklerinde iyileşme, yol güvenliğinde iyileşme vb. bağlı olabilir.
    • MAK ilişkili ölümlerde %25 azalma.
    • Ateşli silahlara bağlı ölümlerde %13 artış.
    • Ateşli silahlar, TBH'de ölümün en büyük tek nedeni olarak MAK'ı 1990'da geçmiştir.
  • Kafaya ateşli silah yaralanması -mortalite riski %75-80.
    • Kafaya ateşli silah yaralanmalarının büyük kısmı kendi kendine yapılmıştır.
Geriatrik TBH
  • TBH riski 65 yaşından sonra artar.
  • Yaşlılarda TBH düşmelere bağlı daha sıktır.
  • TBH mortalite ve şiddeti yaşlılarda diğer yaş gruplarında görülenden daha yüksektir.
  • Erkek kadın oranı: 1,2/1.
Pediyatrik TBH
  • TBH 1 yaşından büyük çocuklarda ölümün başta gelen nedenidir.
  • Her sene 100,000'de 10 çocuk kafa yaralanmalarına ikincil ölmektedir.
  • TBH'nin çocuklarda yıllık insidansı 100,000'de 185'dir.
  • Nedenleri:
    • Taşıma ilişkili (%39)
    • Düşmeler (%28)
    • Spor ve rekreasyonel aktiviteler (%17)
    • Saldırı (%7)
Kaynak:

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder