8 Temmuz 2018 Pazar

Hafif Travmatik Beyin Hasarı (Konküzyon)

Hafif TBH (Konküzyon)
  • Hafif TBH, Birleşik Devletler'deki TBH vakalarının %80-90'ını (yaklaşık 2,3 milyon vaka) oluşturur.
  • Hafif TBH için çeşitli terim, tanım ve tanı kriterleri mevcuttur.
  • Amerikan Rehabilitasyon Kongresi (1995) hafif TBH'yı, travmatik olarak tetiklenen, dört manifestasyondan en az birinin bulunduğu, beyin fonksiyonundaki fizyolojik bozukluk olarak tanımlanmıştır:
    • Bilinç kaybı.
    • Yaralanmadan hemen önce veya sonraki olaylarla ilgili hafıza kaybı.
    • Yaralanma anında mental durumdaki herhangi bir değişiklik.
    • Geçici olan veya olmayan fokal nörolojik defisitler.
  • Kişi aşağıdaki ağır yaralanma kriterlerini taşımaz:
    • 30 dakikadan uzun süren bilinç kaybı.
    • 24 saatten uzun süren post-travmatik amnezi.
    • Başlangıç GCS 12'den az.
  • Genelde hafif TBH'da radyolojik bulgular (BT / MRG) negatiftir.
  • Hafif TBH sonrası belirti ve bulgular:
    • Baş ağrısı (en sık)
    • Baş dönmesi
    • Kulak çınlaması
    • İşitme kaybı
    • Bulanık görme
    • Tat ve koku duyusunda değişiklikler
    • Uyku bozuklukları / insomnia
    • Yorgunluk
    • Duyusal bozukluklar
    • Dikkat ve konsantrasyon bozuklukları
    • Mental işlemlerde yavaşlama (reaksiyonlarda yavaşlama ve bilgi işleme zamanında artış)
    • Hafıza bozukluğu (en çok yakın hafıza)
    • Duygusal oynaklık
    • İrritabilite
    • Depresyon
    • Anksiyete
  • Çoğu hafif TBH hastasında şikayetler ilk birkaç hafta veya ayda kaybolur ve iyi bir düzelme görülür (genelde 1-3 ay içinde).
  • Antidepresan ve psikostimülanlar gibi farmakolojik müdahaleler kullanılabilir.
İkinci Darbe Sendromu
  • Önceki konküsyonun semptomları geçmeden kişinin (genelde atlettir) ikinci bir beyin hasarına (ciddiyet açısından hafif olabilir) maruz kalması. İkinci kafa yaralanmasından hemen sonra hasta sersemler, 15 saniyeden birkaç dakikaya kadar sürede dekompanse olur -bayılma, pupil dilatasyonu, göz takibinin kaybı, solunum yetmezliği, yarı komatöz durum.
  • Mevcut araştırmalar beynin vasküler oto-regülasyonunda bozulmaya işaret etmektedir. Kafa içi basınç artışı herniasyona yol açar (tentoryumdan medial temporal lob veya foramen magnumdan serebellar tonsiller).
  • İkinci darbe sendromunun insidansı bilinmemektedir ve olasılıkla yeterince bildirilmemektedir. Fakat çalışmalar morbiditesinin %100 ve mortalitesinin %50 olduğunu öne sürmektedir.
Post-Konküzyon Sendromu (PCS)
  • Uzamış semptom süresi ile karakterizedir. Semptom başlangıcı ve süresi, subjektif semptomların tanımlanması ve objektif bulgular tartışmalıdır. Genel kabul en az 3 semptomun en az 3 ay devam etmesidir.
  • DSM-IV kriterleri:
    • (A) "Belirgin serebral konküzyona" yol açan TBH öyküsü
    • (B) Dikkat ve/veya hafızada bilişsel bozukluk
    • (C) Yaralanmadan sonra ortaya çıkan ve 3 ay sonra devam eden, sekiz semptomdan en az üçünün varlığı (ör: yorgunluk, uyku bozukluğu, baş ağrısı, baş dönmesi, irritabilite, duygu bozukluğu, kişilik değişikliği, apati):
      • Yaralanma sonrası başlayan veya kötüleşen semptomlar
      • Sosyal rol fonksiyonunun etkilenmesi
      • Kafa travmasına bağlı demans ve semptomları daha iyi açıklayabilecek diğer bozuklukların dışlanması.
    • C ve D kriterleri semptom başlangıcı veya kötüleşmesinin kafa travması ile beraber olmasını, eskiden var olan semptomlardan ayırt edilebilmesini ve en az 3 ay sürmesini gerektirir.
  • Post-travmatik stres (PTS), nörolojik hasarın şiddeti ile orantısız görünen sosyal ve mesleki güçlüklerle ilişkilidir.
  • Persistan PCS, semptomların 3-6 ay devam ettiği durumları tanımlamak için kullanılmıştır.
Konküzyon Evrelemesi
  • Konküzyonun değerlendirilmesi ve sınıflanması tartışmalıdır.
  • Hafif kafa yaralanmasında (konküzyon) sık kullanılan evreleme sistemleri:
    • Colorado Medikal Topluluğu Rehberleri
    • Amerikan Nöroloji Akademisi (AAN) Rehberleri (Colorado rehberlerini temel alır ve ona benzer)
    • Cantu Rehberleri
Cantu ve Colorado / AAN kafa yaralanması evreleme sistemleri
Konküzyon Sonrası Oyuna Dönüş Kılavuzları
  • Sporda oyuna dönüş kriterleri tartışmalıdır.
    • Colorado Medikal Topluluğu ve Cantu rehberleri yaygın olarak kullanılmaktadır.
  • 2012'de 4. Uluslararası Sporda Konküzyon Konferansı, ortak bildiri yayınlamıştır:
    • Konküzyon değerlendirmesi için SCAT3 (Spor konküzyon değerlendirme aracı 3. edisyon) ve Çocuk-SCAD3'e (5-12 yaş çocuklar için spor konküzyon değerlendirme aracı) atıfta bulunulmuştur.
    • Şiddetinden bağımsız olarak konküssif yaralanmanın olduğu gün tekrar oyuna dönülmemelidir.
    • Konküzyon yönetimi akut semptomlar yatışana kadar (genelde 24-48 saat) fiziksel ve bilişsel istirahat ile başlar, daha sonra adım adım kademeli artan efor gelir, taburculuk ve oyuna yeniden dönüş (RTP) ile sona erer.
    • Kademeli RTP protokolünde atlet ancak mevcut düzeyde asemptomatikse bir sonraki düzeye ilerleyebilir. Genelde her basamak en az 24 saattir; böylece tam rehabilitasyon programı en az 1 hafta sürer. Herhangi bir post-konküzyon semptomu olursa atlet bir önceki asemptomatik düzeye geri alınır ve yeni bir 24 saatlik istirahat dönemi geçince tekrar ilerleme denenir.

Cantu konküzyon sonrası oyuna dönüş kılavuzu, 1998
Colorado mediakal topluluğu konküzyon sonrası oyuna dönüş kılavuzu, 1997
4. Uluslararası Sporda Konküzyon Konferansı, kademeli oyuna dönüş protokolü, 2012
Kaynak:

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder