29 Nisan 2012 Pazar

Omurilik Yaralanmaları - Epidemiyoloji

  • Birleşik Devletler'de insidans: Bir yıl içinde milyon nüfus için 40 yeni yaralanma görülür. Bu da her sene 12.000 yeni vaka olduğu anlamına gelir.
  • Prevalans: Yaklaşık 273.000 olgu.
  • Cinsiyet: Erkek kadın oranı yaklaşık 4:1.
  • Yaralanma sırasındaki ortalama yaş: 42,6 yaş.
    • Eğilimler: Etkilenen kadın sayısında ve ortalama yaşta hafif artış izlenmektedir.
    • Omurilik yaralanmaları (SCI) en sık 16-30 yaş grubu kişilerde gerçekleşir.
    • 15 yaş ve altındaki çocuklar tüm SCI'ların sadece %4,5'ini oluşturur.
    • 60 yaştan yaşlı kişiler SCI vakalarının %11'ini oluşturur.
  • Etiyoloji
    • %36,5 motorlu araç kazaları.
    • %28,5 düşmeler.
    • %14 şiddet (en sık olarak ateşli silah yaralanması).
    • %9 spor (en sık olarak dalış).
    • Eğilimler: Şiddete bağlı SCI azalırken düşme ilişkili SCI artmaktadır.
    • Düşmeler yaşlılıkta SCI'nin en sık nedenidir, motorlu araç kazaları ikinci sık nedendir.
  • En sık yaralanma zamanı
    • Yaz mevsimi (en yüksek insidans Temmuz)
    • Haftasonları (Cumartesi > Pazar)
    • Gece saatleri
  • Yaralanma tipi: Son 20 yılda inkomplet tetrapleji vakaları artmış; buna karşın komplet parapleji ve komplet tetrapleji azalmıştır.
    • C5 toplamda en sık görülen yaralanma seviyesidir.
    • T12 paraplejide en sık görülen yaralanma düzeyidir.
    • %40,6 inkomplet tetrapleji
    • %18,7 inkomplet parapleji
    • %18,0 komplet tetrapleji
    • %11,6 komplet parapleji
  • Sosyal ve mesleki demografi
    • Travmatik SCI hastalarının çoğunluğu bekardır (%51,6) (ör: hiç evlenmemiş, ayrılmış, boşanmış).
    • Evliliğin devam etme ihtimali yaralanmamış populasyona kıyasla daha düşüktür.
    • SCI sonrası evlenme olasılığı düşmektedir.
    • Yaralanma sonrası evliliklerin yaralanma öncesi evliliklere göre dayanması daha olasıdır.
    • Yaralanma sonrası işe dönüş: 1. yılda %11,8'i istihdam edilmiş. Yaralanma sonrası 20. yılda %35'i çalışıyor.
    • Yaralanma seviyesi yükseldikçe ve ağırlığı arttıkça işe dönme oranı azalmaktadır.
    • İşe dönüşün diğer belirteçleri daha genç yaş, erkek cinsiyet, beyaz ırk, evli olmak, daha çok eğitim almış olmak, araba kullanabilmek.
  • Hayat beklentisi
    • Mortalite oranları yaralanmadan sonraki ilk yıl, takip eden yıllardan fazladır.
    • Toplam yaşam beklentisi 50 yıl önceye göre iyileşme gösterse de hala normalin altındadır.
    • Son dekatlarda yaralanma sonrası ilk yıl mortalitesinde azalma, diğer yılların mortalitesindeki azalmadan daha belirgindir.
    • Yaralanma sonrası mortalitenin belirteçleri:
      • Erkek cinsiyet
      • İleri yaş
      • Ventilatör bağımlı
      • Şiddet eylemi sonucu yaralanmış
      • Yüksek yaralanma düzeyi (özellikle C4 ve üzeri)
      • Nörolojik olarak komplet yaralanma
      • Toplum entegrasyonunun kötü olması
      • Ekonomik durum göstergelerinin kötü olması
      • Sağlık sigortasının niteliği
    • Komplet ve inkomplet yaralanma arasındaki ayrımlar yüksek seviye yaralanmalarda daha önemlidir.
  • Ölüm nedenleri
    • Kronik SCI'de solunumsal bozukluklar ölümün başta gelen nedenidir; pnömoni en sık sebeptir.
    • Kalp hastalıkları ikinci sıklıkta gelir. Bunu septisemi (genelde basınç ülserleri, idrar yolu veya solunum yolu ile ilişkili) ve kanser takip eder.
    • Genitoüriner hastalıklar (ör: böbrek yetmezliği) 30-40 yıl önce ölümün başta gelen nedeniydi, fakat dramatik düşüş yaşanmıştır. Sebebi ürolojik yönetimdeki ilerlemelerdir.
    • 25 yaşın altındaki SCI hastalarında intihar ikinci sıklıktaki ölüm nedenidir. İntihar parapleji hastalarında tetraplejilere göre daha sıktır.
Kaynak:

26 Nisan 2012 Perşembe

ASIA Duyu Muayenesi

28 dermatomda 56 anahtar nokta değerlendirilir (C2'den S4-5'e). Kemik anatomik belirteçlerle ilişkilerine göre lokalize edilirler. Anahtar duyu noktası herhangi bir nedenle değerlendirilemiyorsa (alçı, laserasyon veya amputasyon gibi) dermatom içinde başka bir nokta değerlendirilir ve not edilir.

25 Nisan 2012 Çarşamba

İnme Sonrası Disfajide Transkraniyel Manyetik Stimülasyon

Orjinal makale: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3309377/
Giriş
Disfaji yüksek morbidite, mortalite ve finansal maliyetlerle ilişkilidir. Lindgren ve Janson, 50 yaş üzeri hastalarda disfaji prevalansını %16-22 olarak belirtmiştir. Ayrıca kafa travması, serebrovasküler olay ya da Parkinson hastalığı olanlar gibi spesifik populasyonlarda orofaringeal disfajinin sıklığı %20-40’dır. Akut beyin hasarından sonra disfaji gelişmektedir, ancak çoğu hastanın yutma fonksiyonu takip eden birkaç hafta içinde düzelmektedir. Düzelmenin derecesi hastadan hastaya değişmektedir. Diğer beyin hasarlarına göre beyin sapı hasarı olan hastalarda disfajinin prevalansı ve semptom süresi daha fazladır. Bazı çalışmalara göre beyin sapı dışında beyin hasarı olan hastaların %50’sinde disfaji olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle disfajinin neden olduğu komplikasyonları önlemek için hızlı ve yoğun bir tedavi gerekmektedir.

21 Nisan 2012 Cumartesi

Prof. Dr. Aker Akyokuş

5. Türk Romatoloji Kongresi'nde Prof. Dr. Aker Akyokuş ile tanışma imkanı buldum. FTR kökenli ilk romatologlardan ve pek çok FTR uzmanına romatoloji eğitimi vermiş biri olması nedeniyle o kongrede gördüğüm hemen her şeyin başlangıcında katkısı olduğunu idrak etmeye çalışarak anlattıklarını dikkatle dinledim.
Bir blog'da yayınlanmış hayat öyküsü (Bizimle konuşurken de aynı bu yazıdaki gibi samimi ve mütevazıydı):

12 Nisan 2012 Perşembe

Yaygın İdiyopatik İskelet Hiperostozu (DISH)

Paraspinal ligamentler yıpranma sonucu dejenere olurlar ve sıklıkla kemikleşirler; bu durum spinal entesopati olarak adlandırılır. DISH ya da Forestier hastalığının belirleyici özelliği bu fenomendir. DISH'e yaşlı ankilozan spondiliti de denir. Bu iki hastalığın benzer özellikleri olmakla beraber farklı yaş gruplarını etkilemektedirler.

11 Nisan 2012 Çarşamba

Eklem Hareket Açıklığı Egzersizleri

EHA egzersiz çeşitleri:
Pasif EHA: Kısıtlanmamış alan boyunca vücut parçasının tamamen dışarıdan uygulanan bir kuvvet tarafından hareket ettirilmesidir. İstemli kas kontraksiyonu yoktur. Dış kuvvet yerçekimi, makine, başka bir kişi ya da hastanın vücudunun başka bir parçası tarafından uygulanabilir.
Aktif EHA: Kısıtlanmamış alan boyunca olan hareket, o eklemi geçen kasın kasılması ile gerçekleştirilir.
Aktif asistif EHA: Burada esas hareket ettirici kasların gücü hareketi tamamlamaya yetmediği için manuel ya da mekanik bir dışsal kuvvet yardımcı olarak katılmaktadır.

Göğüs Mobilizasyonu İçin Egzersizler

Göğüs mobilizasyonu egzersizleri derin solunum ile beraber gövde ya da ekstremitelerin kombine aktif hareketidir. Göğüs duvarı, gövde ve omuz kuşağının mobilitesini iyileştirme amacını taşırlar, böylece ventilasyon ve postural uyumda olumlu yanıt alınmaya çalışılır.

8 Nisan 2012 Pazar

Solunum Egzersizleri

Diafragmatik solunum
Hasta rahat ve yerçekiminin diaframa yardımcı olacağı yarı yatar pozisyonda olmalıdır. Omuz ve boyun kasları gevşetmelidir. Hasta burundan nefes alırken elinizi kaburgaların hemen altında, karında tutun. Hasta burnundan yavaş ve derin bir nefes alırken göğsün üst kısmı gevşek olmalı ve karnı yavaşça yükselmelidir. Ardından yavaşça ağızdan nefesini vermelidir. Bunu 3-4 kez tekrar etmeli, hiperventilasyon yapmamalıdır.

İmmobilizasyonun Sonuçları

Kas-iskelet sistemi
  • Kas gücünde azalma ve atrofi
  • Dayanıklılığın azalması
  • Kontraktür
  • Osteoporoz

Kegel Egzersizleri

Pelvik taban kasları nedir?
Pelvik taban kasları mesanenizi destekleyen ve idrar akımını kontrol etmenizi sağlayan bir grup kastır.
Mesane: Balon şeklinde bir kastır ve idrarı biriktirir.
Sfinkter kasları: Bu kaslar üretrayı açıp kapamaya yarar. Üretra mesaneyi boşaltan tüptür.
Pelvik taban kası (pubokoksigeus kası): Mesane ve rektumu destekler, idrar akımını kontrol etmenize yardım eder.

7 Nisan 2012 Cumartesi

Prematüre Bebekler İçin Değerlendirme ve Fizik Tedavi Hedefleri

Amaçlar:

1 Normal duyusal ve motor gelişim için gerekli olan uyarıları sağlamak.
2 Postural anormallikleri uygun pozisyonlama programları ile engellemek.
3 Kas tonusu, refleks gelişimi, motor yetenekler ve duyusal farkındalığı değerlendirerek yenidoğanın motor ve nörolojik matüritesini değerlendirmek.
4 Pozisyonlama, tutma ve terapötik oyunlar konusunda aileyi eğitmek.
5 Gerekli olduğunda yerel programlara yönlendirmede bulunmak.
6 Ek terapötik uygulamalar ya da anne baba davranışlarını düzenlemek açısından taburculuk sonrası belirli aralıklarla yeniden değerlendirmek.

4 Nisan 2012 Çarşamba

Barthel İndeksi

1. Beslenme (10)
10 puan: Tam bağımsız. Yemek yemek için gerekli aletleri kullanır.
5 puan: Bir miktar yardıma ihtiyaç duyar. Biftek kesme gibi bazı işlerde.
0 puan: Yapamaz

Fonkisyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS)

Kategori 0 – Nonfonksiyonel Ambulasyon
Hasta ambule olamaz, sadece paralel barda ambuledir ya da paralel bar dışında güvenli ambule olabilmek için birden fazla kişinin süpervizyon ya da fiziksel yardımına ihtiyaç duyar.

3 Nisan 2012 Salı

Bebek Egzersiz Programı

Anne babalar bir bebek masaj ya da hareket programı uygulamadan önce doktorlarının onayını almalıdır. Bu hareketler tüm bebekler için uygun olmayabilir.

Periferik Nöropati Egzersizleri

  • Aerobik egzersizler
  • Esneklik egzersizleri
  • Güçlendirme egzersizleri
  • Denge egzersizleri 

2 Nisan 2012 Pazartesi

Sjögren Sendromunun Nörolojik Tutulumları

Sjögren sendromu kronik otoimmün bir hastalıktır. Lenfositler doğrudan tükrük ve göz yaşı bezlerini işgal ederek göz ve ağız kuruluğuna yol açabileceği gibi, kan dolaşımına karışan otoantikorlar da üretirler. Otoantikorlar ANA ve RF gibi daha genel ya da anti-Ro (SS-A) ve anti-La (SS-B) gibi Sjögren sendromuna daha spesifik olabilirler. Ro antikorları vaskülitle ilişkilidir.

Brakiyal Pleksus Yaralanması Egzersizleri

Bunlar üst ekstremite eklem hareket açıklığı egzersizlerinin genel bir listesidir. Her bebek ve her yaralanma farklıdır. Lütfen doktorunuz tarafından verilen özel önerilere uyunuz. Her bez değiştirmede eklem hareket açıklığı egzersizlerini uygulayın. Egzersizleri çok nazikçe uygulayın. Bebeğinizin yüzünü ağrı ya da rahatsızlık belirtileri açısından dikkatle izleyin. Her hareketi 10-15 kez uygulayın. Eklem hareket açıklığının sonuna kadar GİTMEYİN. Hafif bir direnç hissedene kadar hareket ettirin ve orada 30 saniye tutun. Germe uygulamayın.

1 Nisan 2012 Pazar

Soğuk Tedavisi

Tedavi edici amaçla lokal vücut sıcaklığının düşürülmesine kriyoterapi denir.
Fizik tedavi açısından 18 derece altı soğuk, 18-24 arası serin, 24-33 arası ılık, 33-35 nötral sıcaklık olarak tanımlanır. Soğuk uygulamalarda iki çeşit enerji iletimi vardır: Kondüksiyon yani iletim ve buharlaşma.

Boyun Muayenesi

İNSPEKSİYON
Başın postürü, beden hareketlerine göre koordinasyonu gözlenir. Hasta üst ekstremitelerin de çıplak olacağı şekilde bele kadar soyulur. Boyun bölgesi skarlar, renk değişiklikleri gibi anormallikler ve normal karakteristikler açısından inspekte edilir.

Ultrason

Derinin 1 cm den daha derinini etkin olarak ısıtabilen yöntemler derin ısıtıcı adını alırlar.
En sık kullanılan derin ısıtıcılar ultrason, kısadalga ve mikrodalgadır.
ULTRASON
İnsan kulağı 50-20000 frekans aralığında sesleri duyar. Tedavi amacıyla kullanılan frekanslar 800.000-3.000.000 arasıdır.
Ultrasonla aktarılan enerjiyi 3 özellik belirler.

Eklem Hareket Açıklığı Ölçümü

Eklem hareket açıklıkları kişiden kişiye değişebilen değerlerdir, farklı kaynaklarda farklı normal değerler verilebilmektedir.
Hareket kısıtlılığı için daha ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Brunnstrom Evrelemesi

Üst Ekstremite Motor Evrelemesi
Evre 1: Tutulan kolda hiçbir hareket yoktur. Kol ağır, kas tonüsü tümüyle gevşektir. Kol sinerjipaternlerinde hareket ettirildiğinde, pasif hareket direnç yok veya azdır. Bu devrede hasta yatağa bağımlıdır ve uzun değerlendirilmelerden yorulur.
Evre 2:İstemli harekete başlama çabasıyla veya asosiye reaksiyonlarla beraber sinerjipaternleri veya onların bazı komponentleri belirir. Fleksörsinerji daha önce ortaya çıkar. Kol ekstansör ve fleksörsinerjipaternlerinde alternatifli olarak pasif hareket ettirilirken hastanın aktif katılımı istenir. Spastisite gelişmeye başlar.

Serebrovasküler Olay Değerlendirme ve Tedavi Hedefleri

AMAÇLAR
Hastanın fonksiyonel yeteneklerini en üst seviyeye çıkarmak.
Bağımsızlığı kazandırmak.
Evin yeniden düzenlenmesinde yardımcı olmak  ve gerekli araçları sağlamak.
Hasta yakınlarını tedavi programı ve risk faktörleri hakkında bilgilendirmek.
Ev durumunu değerlendirmek ve taburculuğu ilgili diğer bölümlerle beraber planlamak.