27 Şubat 2013 Çarşamba

Fibromiyalji

Fibromiyalji (FM), kronik yaygın ağrının alışılmadık dağılımıyla karakterizedir. Bu bozukluğun diğer sık görülen klinik özellikleri sabah tutukluğu, uyku bozukluğu, bilişsel güçlükler ve baş ağrısı, irritabıl bağırsak sendromu, vulvodini, temporomandibuler bozukluk ve diğer ilişkili hastalıklar gibi komorbid durumlardır.
FM dünyada %0,5-5 oranında prevalansa sahiptir. Fibromiyalji tanısı zor konulan bir hastalıktır. Ortalama tanı konulma süresi şikayetler başladıktan sonra 2,3 yıldır ve hastalar tanı konulana kadar 3,7 doktor tarafından muayene edilmektedir. 1990 ACR kriterlerine göre kadınlar erkeklerden yaklaşık 7 kat daha fazla FM tanısı almaktadır.
1990 ACR kriterleri FM tanısında kronik yaygın ağrı ve hassasiyetle beraber tanımlanmış 18 noktadan 11’inde yaklaşık 4 kg başparmak basıncına (tırnak yatağını beyazlatacak kadar) karşı oluşan ağrılı duyarlılığı gerektirmekteydi.
2010’da ACR fizik muayene ya da hassas nokta muayenesini içermeyen fakat ağrıya yol açabilecek diğer bozuklukları dışlamayı gerektiren bir klinik olgu tanımını kabul etti. Önerilen kriterler ağrı yanında diğer fibromiyalji semptomlarını da hesaba katmaktadır ve ayrıca fibromiyaljiyle ilişkili semptomların ciddiyetini değerlendirmeye çalışmaktadır.

26 Şubat 2013 Salı

Sık Reçete Edilen Ortezler ve İlişkili Tanılar

Not: [___] / [___]’lardan birini seçiniz. *** işaretliler için sağlık kurulu raporu gerekir.
Tanılar:
  • Postural kifoz M40.0
  • Skolyoz M41.9
  • Tortikollis M43.6
  • Servikal disk bozukluğu M50.9
  • Spondiloz M47.9
  • Radikülopati M54.1
  • Stres kırığı M84.3
  • Eklem kontraktürü M24.5
  • Sinovit-tenosinovit M65.8
  • Omuz lezyonları M75.9
  • Medial epikondilit M77.0
  • Lateral epikondilit M77.1
  • Karpal tünel sendromu G56.0
  • De Quervain M65.4
  • Dupuytren M72.0
  • El bileği fleksör tendon yaralanması S66.6
  • El bileği ekstansör tendon yaralanması S66.7
  • Tetik parmak M65.3
  • Dizin iç bozukluğu M23
  • Patella bozukluğu M22.9
  • Ayakların konjenital deformitesi Q66.9
  • Bilek veya ayak düşmesi M21.3
  • Halluks valgus M20.1
  • Pes planus M21.4
  • Pes ekinovarus M21.5
  • Metatarsalji M77.4
  • Kalkaneal spur M77.3
  • Hemipleji, tanımlanmamış G81.9
  • Parapleji G82.2
  • Brakiyal pleksus bozuklukları G54.0
  • Spastik serebral palsi G80.0
  • Spina bifida Q05.9
  • Alt ekstremitede variköz venler I83

Anti-TNF İlaç Raporu İçin Gereken Şartlar

Dikkat: Sağlık uygulama tebliğinin bu konudaki maddeleri çok hızlı değişmektedir. Güncel değişikliklerin takip edilmesi önerilir.

Tanılar:
  • Romatoid artrit, diğer M06.8
  • Ankilozan spondilit, birden fazla yerde M45.0
  • Psöriatik artrit M07
İlaçlar:
  • Adalimumab 40 mg/0,8 ml subkutan 2 haftada bir (mahallinde tedavisi sürdürülebilir)
  • Etanercept 50 mg subkutan haftada bir (1x50) (mahallinde tedavisi sürdürülebilir)
  • İnfliximab 100 mg flk
    • 0., 2. ve 6. haftalardaki 5mg/kg yükleme dozunu takiben 6 haftada bir (ilk raporda)
    • 6 haftada bir (devam raporlarında)
      • 5 mg/kg (5x_____=_____mg) İV uygulama (hastanede uygulanacaktır)

FTR'de Sık Raporlanan İlaçlar ve İlişkili Tanılar

Tanılar:
  • Romatoid artrit, diğer M06.8
  • Ankilozan spondilit, birden fazla yerde M45.0
  • Psöriatik artrit M07
  • Fibromiyalji M79.7
  • Polimiyalji romatika M35.3
  • Spastik serebral palsi G80.0
  • Spastik hemipleji G81.1
  • Nöralji, nörit M79.2
  • Polinöropati, diğer G62.8
  • Periferik nöropatik ağrı
  • İlaca bağlı osteoporoz M81.4
  • Postmenopozal osteoporoz M81.0
  • Osteoporoz diğer, patolojik kırık ile M80.0
  • Postmenopozal osteoporoz, patolojik kırık ile M80.0
  • Osteoporoz, diğer M81.8
  • Diğer tanılar:

24 Şubat 2013 Pazar

Femoroasetabular Sıkışma ve Kütleyen Kalça


Anatomi:
Kalça, eklem yüzleri femur başı ve lunat yüzey tarafından oluşturulan top-yuva tipi üç eksenli bir eklemdir. Asetabular labrum asetabulumu daha çukur hale getirir. Asetabulumun horizontale göre 35° abduksiyon ve 20° öne fleksiyonu olan inklinasyon açısı vardır. Alt kenarı çentik şeklinde olup asetabular çentik adını alır. Asetabulum, femur başı ile eklem yaparak kalça eklemini oluşturur. Ekleme, açıklığı aşağıya bakan yarım ay şeklinde, hiyalin kıkırdakla örtülü, 2 cm genişliğindeki lunat yüzey denilen periferik kısmı katılır. Labrum asetabular kenara çembersel olarak yapışan kollajen fibrillerden oluşmuş fibrokartilaj bir yapıdır, asetabulumun derinliğini arttırır. Asetabulumun superiorunda yük binme yüzeyine doğru incelir.
Femur boynu ile femur cismi arasında 125-130° lik inklinasyon açısı vardır. Femur cismi kondillerinden geçen plan ile femur boynu arasında 15° lik anteversiyon açısı vardır. Femurun asetabulum ile eklemleşen kısmı bu kürenin 2/3’ü kadardır. Normal bir kalçada femur başı merkezi tam olarak asetabulumun merkezine gelir. Büyük trokanter’in tepesi normal bir kalçada, femur başı merkezi ile aynı seviyededir.

Çocukta Parmak Ucu Yürüyüşü


Çocukta parmak ucu yürüyüşü, çocuğun parmak ucuna basarak yürüdüğü, topuk temasının olmadığı durumdur. Yürüme siklusu boyunca topuk teması ve tam ayak teması gözlenmez. Normal gelişimde topuk teması; 18. ayda ya da bağımsız ambulasyondan  ortalama 22.5 hafta sonra başlar. 3 yaş civarında artık topuk temasının olması beklenir.

2 Şubat 2013 Cumartesi

Hipermobilite Sendromu

Pek çok insanın eklemleri esnek ya da gevşektir. Bu kişiler küçük yaşlarda jimnastik ya da balede yetenekli olabilir. Bazı kişilerin eklemleri diğer insanlara göre daha büyük açılarda daha kolayca hareket edebilir, örneğin başparmaklarını ön kollarına değdirecek kadar bükebilirler. Hatta bazen eklemlerini yerinden çıkarıp sonra tekrar yerleştirebilirler. Eklemlerin aşırı hareket edebilirliğine tıbbi olarak hipermobilite, eklemlerin gevşek ve çok kolay hareket ettirilebilmesine laksite denilmektedir.
Toplumun yaklaşık %10 kadarında bir dereceye kadar hipermobilite görülmektedir. Kadınlarda erkeklerden üç kat daha sık görülür. Çoğu kişide herhangi bir şikayete yol açmaz ancak bazılarında kronik ağrı ve diğer şikayetlere yol açabilir. Gevşek eklemlerle beraber kronik ağrıları ya da ilişkili başka şikayetleri olan kişilerin durumu "eklem hipermobilite sendromu (EHS)" olarak adlandırılmaktadır.
Hipermobilite sendromu olan kişiler pek çok günlük aktiviteden ağrıya yol açtığı için kaçınabilirler. Çoğu şikayetlerine rağmen sağlıklı görünürler, bu nedenle arkadaşları hatta doktorlar tarafından sevimsiz bulunabilirler. Bazen tanı koyulması uzun süre gecikebilir, bu da hastaların gittikçe daha öfkeli, endişeli ve depresif olmalarına yol açabilir.
Beighton skoru kişilerdeki hipermobilitenin derecesini ölçmek için kullanılır. Aşağıdaki hareketlerin her birinin yapılması bir puan olarak kabul edilir:
- Küçük parmağı arkaya doğru 90 dereceden fazla bükmek (her taraf için birer puan)
- Başparmağı ön kola değecek kadar bükmek (her taraf için bir puan)
- Dirsek ve dizlerin 10 dereceden fazla hiperekstansiyonu, yani düz hattın ötesine dek 10 dereceden fazla bükülebilmesi (her eklemde her taraf için birer puan)
- Dizleri bükmeden avuç içlerini düz zemine yerleştirebilmek (bir puan)
Hipermobilite ve beraberinde Beighton skoru yaşla beraber azalır. Bunun nedeni doğal yaşlanma olabileceği gibi gevşek eklemlerin erken osteoartrite yatkınlığı da olabilir.
EHS olan kişilerde genelde büyük eklemlerde (boyun, omuzlar, sırt, kalçalar, dizler) kronik eklem ağrısı ve tutukluk şikayetleri olur. Ayak bilekleri, el bilekleri, dirsekler gibi daha küçük eklemler de etkilenebilir. Ağrı genelde eklemin kendisinden değil eklem çevresindeki kas ve tendonlardan kaynaklanır, dolayısıyla direkt grafiler normal olabilir.
Hipermobilite sendromu olan kişilerde diğer vücut yapılarının esnekliğinde artışa bağlı olarak eklem dışı şikayetler de görülebilir. Bunlar arasında mitral kapak prolapsusu, uterin prolapsus, herniler, gastroözefageal reflü hastalığı sayılabilir.
Hipermobil eklemleri olan bir kişide EHS olup olmadığına karar verirken Brighton kriterleri kullanılır.
Major kriterler:
- Beighton skorunun 4 ya da üzerinde olması
- Eklem ağrılarının 4 ya da daha fazla eklemi etkilemesi ve 3 aydan uzun sürmesi
Minör kriterler:
- Beighton skorunun 1, 2 ya da 3 olması
- Sırt ağrısı veya bir ila üç eklemde 3 aydan uzun süren ağrı veya spinal spondiloz, spondilolizis, spondilolistezis
- Bir eklemden fazla dislokasyon veya bir eklemin birden fazla dislokasyonu
- 3 veya daha fazla yumuşak doku problemi (ör. tendinit, bursit)
- Uzun ince vücut yapısı
- Aşırı esnek cilt, çatlaklar, ince cilt ya da anormal skarlanma
- Düşük gözkapakları, miyopluk
- Variköz venler, herni, uterin veya rektal prolapsus
- Mitral kapak prolapsusu
Tanı için aşağıdakilerden herhangi birinin sağlanması gerekir:
- 2 major kriter
- 1 major ve iki minör kriter
- 4 minör kriter
- 2 minör kriter ve birinci derece yakınında EHS olması
Gevşek eklemleri olan kişiler çok geniş bir spektrumda kliniğe sahip olabilirler.Eklem hipermobilitesi olup hiç semptomu olmayan kişilerden, orta derecede etkilenim gösteren EHS'lere ve Ehlers-Danlos Sendromu'nun hipermobil tipine varan değişen şiddette şikayetleri olabilir.
Tedavi:
Kas iskelet sistemi semptomlarının tedavisi ağrı kesiciler, kısa dönemde kas spazmını azaltmak için, uzun dönemde ise eklem çevresindeki yapıları güçlendirmek ve stabiliteyi arttırmak için egzersiz ve fizik tedaviden oluşur.
Yüksek darbeli egzersizlerden (koşma, zıplama veya fiziksel temas gerektiren) kaçınılmalıdır. Yüzme, su içi egzersizleri, yürüme, pilates ve Tai-Chi yapılabilir. Yoga'nın bazı türleri faydalı olabilirken bazı türleri zararlı olabilir.
Bir eklemi tutup itme veya çekme şeklindeki germelerin çoğundan kaçınılmalıdır. Germeler kısa süreli olarak rahatlatıcı olabilir, ancak uzun dönemde eklemleri daha da gevşetir ve kas zorlanmalarını arttırır. Ancak hamstring germesi istisna olarak uygulanabilir.
Ağır yük kaldırma, itme ve çekmeden kaçınılmalıdır.
Kolları ve dizleri kilitleyen pozisyonda (aşırı ekstansiyonda) egzersiz yapmaktan kaçınıılmalıdır.
Güçlendirme ve stabilizasyon için hafif egzersizler yapıılmalı. Ağırlıkla çalışırken ölçü olarak eğer 8 tekrar zorlanmadan yapılamıyorsa, seçilen ağırlığın o egzersiz için fazla olduğu söylenebilir. Ağırlık arttırılmadan önce mevcut ağırlıkla 15 tekrarlık 2 set zorlanmadan yapılabiliyor olmalıdır. Genel olarak hafif ağırlıkla çok tekrar, fazla ağırlıkla az tekrara tercih edilir.
Egzersizlerle ilgili sabır ve devamlılık önemlidir. Her gün bir saati spor salonunda geçirmek gerekmez. Çok yorgun olunduğunda ya da zaman olmadığında bile her gün hafif ağırlıklarla 5 dakika omuz güçlendirme ve 5 dakika izometrik gövde egzersizleri yapmak uzun dönemde çok faydalı olacaktır.